Elísabet Ólafsdóttir

Síðasta mánudag (12 desember)  kom Elsa til þess að fræða okkur um vatn. Hún byrjaði á því að sýna okkur glærusýningu og tala aðeins um hana og síðan fengum við að smakka tvö mismunandi tegundir að vatni eða gamalt vatn og nýtt vatn….
Hún sagði okkur mikið frá mismunandi vatnsbrunnum og að það þarf að vera friðað í kringum brunnin vegna þess að ekki viljum við að eitthvað dýr geri þarfir sínar þar ofan í.
Besta vatnið á íslandi er með mikið p.H. gildi en  Elsa var að tala um að 9 væri mjög gott og svo sagði hun þegar hun væri að skoða vatn að þá væri hun að gá hvort það væru bakteríur í vatninu og hvort að vatnið sem súrt eða basískt og hvað sýrustigið er.

mynd1

Vatn er undir staðbundnu álagi af mannavöldum á nokkrum svæðum á Íslandi, einkum við stærri þéttbýlissvæði, ýmis framleiðslufyrirtæki, iðnaðfyrirtæki og á virkjunarsvæðum. Víða á meginlandi Evrópu er mun meira álag á vatn, og þar býr nær helmingur íbúanna á svæðum þar sem vatn er undir einhverskonar álagi. Á heildina litið er talið að um 20% yfirborðsvatns á meginlandi Evrópu stafi hætta af mengun, 60% evrópskra borga ofnýta grunnvatnsuppsprettur og 50% votlendis er í hættu. Sambærilegar upplýsingar verða teknar saman fyrir Ísland í tengslum við innleiðingu vatnatilskipunarinnar. Vatnaáætlun er lokaafurð innleiðingar vatnatilskipunarinnar.
en hér er síða sem er um vatn og mer finnst mjög merkilegt
og hér er myndband um hversu mikilvægt vatn er

mynd2

hemild texti
heimild mynd1
heimild mynd2

Á mánudagin síðasta var fyrirlestur um jarðfræði og það sem tengist því síðan á fimmtudaginn vorum við bara tala, spurja spurninga, skoða blogg og horfa á myndbönd, sá tími var bara mjög skemmtilgeur og fróðlegur. Á föstudaginn vorum við að svara spurningum sem ég setti inná  verkefnabankann. En ég get sett spurningarnar her fyrir neðan.

• Hver gaf út fyrsta jarðfræðikortið á Íslandi og hvenær?

• Hvað sýna jarðfræðikort?

• Hvað táknar guli liturinn á þessu korti?

• Hvað er steind?  Nefndu dæmi um hvernig þær eru flokkaðar. 

• Hvaða nýja íslenska steind fannst fyrir nokkrum árum?

• Hvað er merkilegt við móberg?

• Segið frá myndun Surtseyjar.

• Segðu frá flokkun bergs.

• Hvaða berg er algengast á Íslandi?

• Hvað eru jarðminjar (geosites)?

• Hvaða viðmið eru notuð við mat á verndargildi jarðminja á Íslandi?

• Hvaða hættur steðja að jarðminum?

• Hvað er grunnvatn?

• Skoðið Katla geopark  Hvað er jarðvangur?’

Demantar: Demantur hefur hæsta bræðslumark allra þekktra efna sem er 3547°C. Demantur er harðastur allra efna sem þekkt eru í náttúruni og hefur margfalt meiri varmaleiðni en önnur efni. Þá er frumeindum efnisins skipað þéttar saman í demanti en í nokkru öðru þekktu efni. Í demanti tengist sérhver frumeind efnisins, kolefnisatómin, fjórum öðrum frumeindum mjög sterkum böndum sem skýrir styrkleika efnisins. Þetta má sjá á myndinni hér að neðan.
meira er það ekki þessa vikuna!
Cullinan Diamond er þyngsti demantur í heimi og hér er hægt að lesa um hann  en það er samt á ensku :/

mynd 1

heimild texti
heimild mynd1

Ég ætla að byrja á síðustu viku en það verður nú ekki langt því að ég var bara á mánudag og þá byrjðum við á nýjum hlekk sem heitir jarðfræði, og þá tók hún bara helstu atriði og við skrifðum í hugtakakort. Á fimmtudagin sem ég var ekki þá voru þau í stöðvavinnu og á föstudaginn þá voru þau í tölvuveri að skoða stjörnuforritið stellarium.

Ég skrifaði smá glósur um þetta sjálf
Glósur:  

Kerlingafjöll: Hafa myndast við gos í megineldstöðum á síðari hluta ísaldar. Kerlingafjöll eru mjög ólík umhverfinu í kring, bæði að lögun og lit. Þau eru að mesta leyti gerð úr líparíti og eru randfjöll þeirra bæði úr dökku og ljósu. Kerlingafjöll eru miðja eldstöðvakerfisins með öskusigi og einu mesta virka jarðhitasvæði landsins.
Kerlingafjöll eru mjög veðruð og lítið er um samfelldan gróður á svæðinu enda hafa náttúruöflin, svo sem Skriðjöklar, vatnsrennsli og frostsprengingar verið hraðvirk í óblíðri fjalla veðráttunni. Eldstöðin er e.t.v virk ennþá en samt hefur hún ekki gosið um tíma. Það er mikið um Hrafntinnu í Kerlingafjöllum.

Móberg:  er bjargtegund sem verður til við gos undir jökli eða rétt undir yfirborðinu. Móberg er algengt á Íslandi þar sem farið hefur saman eldvirkni og langvinnar jöklarnir á kuldaskeiðum ísaldar. Oft er hægt að finna hraunhettur til marks um að eldgosið hafi náð  upp úr vatninu eða jöklinum þannig að hraun hafi byrjað að renna.  Móberg verður til þegar ný gosaska hleðst upp við eldstöð og þjappast saman. Vatn gengur svo samband við öskuna og hún ummyndast og límast saman í fast móberg.

Almennt um Jarðfræði: Jarðfræði snýst ekki bara um þekkingu á aldri og gerð jarðlaga og jarðminja heldur einnig á þeim ferlum sem stjórna uppbyggingu og þróun þeirra. Með rannsóknum á steingervingum er auk þess aflað þekkingu um jarðlög og ýmis atriði sem þeim tengjast svo sem halla jarðlaga, brotalínur, jarðhita, eldvirkni , gerð setlaga og fleira.

Síðan á mánudagin  í þessari viku var ég ekki heldur en þá var Gyða með nýjar glósur og fyrirlestur um hann

Á fímmtudaginn vorum við í stöðvavinnu sem var bara mjög gaman og á föstudaginn eða í dag erum við að skrifa blogg og horfa á fræðslumynd (:
Núna ætla ég segja meira fá stöðvavinnuni sem er:

1. Hrafntinna – skoða – höggva – hjátrú – lesa – skrifa
2. Steinasafn – skoða – greina
3. Steindir – eðalsteinar
4. Silfurberg – hvað er svona merkilegt við það?
5. Friðlýstir steinar  – Náttúrufræðstofnun
6. Bók – Steinaríkið – Grjót úr geimnum – bls. 40 – 41
7. Bók – Jörðin og furður hennar – Saga í klettum og steingerfingar bls. 28-31
8. Mánaðarsteinar…meira

Stöð1: Hrafntinna er líparítgler, hrafnsvört og stundum dökk grá á lit og glergljáandi. Oft er hún rákótt þar sem þessi litabrigði skiptast á. Hrafntinna myndast við snögga kælingu líparítkviku, t.d. á jöðrum innskota eða á yfirborði hrauna. Þekktustu fundarstaðir eru á Hrafntinnuhraunin við Torfajökul og Hrafntinnuhryggur sunnan við Kröflu.

Stöð2: Baggalútar: eru kúlulaga, rauðbrúnar, gráleitar eða grænir smáeitlat sem finnast sumstaðar í líparíti. Baggalúta myndast þar sem gas hefur orðið innlyksa í líðaríthraununum eða í flikrubergi.

Stilbít: myndar fremur þykkar, plötulaga kristalla sem eru vaxnir í horn til endanna. Stilbít er allajafna mjólkurhvítt en fyrir koma lituð afbrigði helst rauðbrúnlitt. Stilbít er auðkleyft með glerglája.

stöð3: Eðalsteinar rispast ekki daglega. Þyngd þeirra er mæld í karörtum.

Stöð4: Silfurberg er tært afbrigði að kristölluðum kalksteini og er mjög fágætt utan Íslands.

Söð5: Samkvæmt lögum eru einungis dropusteinar friðlýstir..

 Stöð7: Steingervingar sýna mjög skekkta mynd af lífinu vegna þess að það er einkum harðir líkamshlutar eins og bein, skeljar og tennur sem varðveitast.
Jökulrákaðar klappir, grettistök og aðrar jökulmenjar frá ordívísínum-jarðmyndun í Norður-Afríku gætu virst fforskýrðar miðað við ríkjandi veðurfar.

 Stöð8: Júlí-Rúbín, Ljón-jaspis brúnt.

Stöð 3,4,5 og 8 voru í tölvum og ef að þið viljið fræðast meira um þetta getiði klikkað á þar sem stöðvarnar eru fyrir ofan.
Heimildirnar af þessu eru í bókunum , steinar á Íslandi, Grjót á Íslandi og Jörðin, síðan eru heimldirnar líka af síðunum í stöðvavinnuni
Held að þetta sé bara komið núna

Mynd1

 Heimild mynd1
Heimild mynd2

mynd2

Í gær fimmtudaginn 10 nóvember 2011 vorum við að gera tilraunir með þurrís, Gyða skipti okkur í hópa og svo löbbuðum við á milli tilrauna en ég var með Nikulás í hóp.  Í dag eigum við að skrifa skýrslu inná bloggið.

Hér eru tilraunirnar:

1- Sápukúlur og Þurrís: Við Blésum sápukúlur yfir þurrís til þess að gá hvernig þær haga sé öðruvísi en þegar maður blæs þær venjulega.  Þegar við blésum þær þá svifu þær fyrir ofan reykin af ísnum og „þurrískrafturinn“  ítti þeim upp.
Áhöld: Skál, þurrís og sápukúlur.

2- Sápukúlur frystast: Við vorum aftur að blása sápukúlur á þurrís nema núna vorum við að reyna að láta sáðukúluna koma við ísinn til þess að hún myndi frosna. Það tók okkur ansi langan tíma að ná að blása hana á ísinn vegna þess að hann ítir henni upp. En að lokum náðum við því og þá sáum við hana frosna sem var rosalega flott og þegar hún sprakk þá var svona eins og skel eftir.
Áhöld: Skál, þurrís og sápukúlur.

3- Sápa og þurrís: Þessi stöð var eiginlega flottust þegar hún heppnaðist. Við byrjuðum á því að setja þurrís í skál og svo heitt vatn yfir, og þá fór reykur að koma uppúr. Síðan vorum við með tusku sem við vorum búin að dífa ofan í sápu og við lértum hana renna yfir skálina þannig að það myndaðist stór sápukúla með reyknum innan í. Þegar kúlan sprakk kom reykurinn uppúr og breyddist yfir borðið, mér fannst þetta ekkert smá flott.
Áhöld: Skál, þurrís, tuska, sápa og heitt vatn.

4-Málmur og Þurrís: Við tókum mismunandi málma og lérum snerta þurrísinn, það komu mjög mikil ískurhljóð en það kom aldrei eins hljóð hjá neinum málmi. Við prófuðum að nota málmplötu,mismunandi málmstangir, 10 og 50kr. Við fundum út að það heyrist hæðst í 10 kr.
Áhöld: Málmur, þurrís,peningar

5-Vatn, þurrís og blöðrur: Við Byrjuðum á því að setja vatn ofan í tvö tilraunaglös, heitt í eitt og kalt í hitt. Síðan settum við þurrís ofan í bæði glösin og blörðu yfir það, tilraunin snérist um hvor blaðran yrði fljótari að blásast upp, niðustaðan sem við fengum var að heia vatnið var fljótari að blása hana upp. 
Áhöld: Vatn, þurrís,blöðrur og tilraunaglös.

6- Eldur og þurrís: Núna er komið að síðustu tilrauninni og hún var þannig að við kveiktum á eldspýtu og svo fórum við með eldin að ísnum til þess að gá hvernig þurrísin hefur áhrif á eldinn. Niðurstaðan okkar var sú að ísinn kæfir eldinn.

Ég held að þetta hafi verið ein skemmtillegasti náttúrufræðitími sem að ég hef verið í!!  
Hér fyrir neðan ætla ég að setja myndir inn sem Gyða tók í tímanum.

Þurrís og sápa

Sápukúlur og þurrís

:DVatn,þurrís og blöðrur

Eldur og þurrís

Ég vona að við getum gert fleiri svona skemmtilegar tilraunir!

Á síðasta mánudag byrjuðum við ánýjum hlekk með áherslur á eðlis og efnafræði, Gyða hélt fyrirlestur um það.
Á fimmtudaginn fengum við svo upprifjunarefni um lotukerfi,  sætistala, massatala og rafeindaskipan í frumeind og mé fannst frekar erfitt að skilja það en náði að skilja eitthvað pínu á endanum. Síðan á föstudaginn þá skiluðuðum við rigerðinni sem var hellings léttir!

En núna einhver fræðsla um það sem við erum búið að læra í þessum hlekk:

Efnafræði er það sem segir til um úr hverju efni eru, hvernig þau breytast og sameinast hvert öðru.
Massi er mælikvarði á efnismagn hlutar sem sagt það sem við köllum þyngs ( en það er ekki rétt hjá okkur!) Þyngd er mælikvarði á það hversu mikill þyngdarkraftur verkar á hlut.

Lotukerfið: Mendelév setti fyrstur upp lotukerfið 1869, hann raðaði efnunum upp í kerfi með vaxandi massatölu og setti efni með líka eiginleika í sömu dálka. Dálkarnir eru 8 en loturnar 7.
Sætistala frumeindar ákvarðast af fjölda róteinda, þess vegna ákveður fjöldi róteinda sætistölu frumefnis og þar með tegund þess.

Mínar glósur:
Frumeind= atóm
Öreindir:
Róteind (p+) hefur + hleðslu og massan 14.
Nifteindir (n°) hefur enga hleðslu og massan 14.
Rafeindir: (e-) hefur – hleðslu og næstum því engan massa 0.00055u

Frumeind er bara eitt efni en efnasamband er t.d. H2O því að það eru efni sem eru blönduð saman.

en hér er lag um lotukerfið

Í síðusti viku var bloggið mitt eitthvað bilað og þess vegna bloggaði ég ekki fyrir þar síðustu viku .
Við vorum mest bara að læra um blóðflokka og svo var skyndikönnun í náttúrufræði sem var frekar erfið vegna þess að hún var tekin upp úr samræmdu prófi.
Ég var dálítið lengi að fatta fyrst þetta um blóðflokkana en held samt að ég sé búin að ná því

hérna er pínu fróðleikur um blóðflokka sem ég man eftir frá þessum hlekk.

Það eru til fjórir blóðflokkar, A, B, O, AB. O getur gefið öllum blóðflokkum blóð en getur ekki fengið blóð úr neinum nema O flokki og AB getur ekki gefið neinum blóð en gettur fengið blóð frá öllun en ekki gefið neinum.
Þegar barn erfir A gen frá einum foreldra og B frá öðrum þá verður barnið í AB blóðflokk vegna þess að A og B eru jafnríkjandi.
Ef að maður fær blóðflokk B þegar maður er í blóðflokk A þá myndi blóð blóðþegans verða kekkjótt og hann myndi deyja og eins ef að þetta væri öfugt.

heimild mynd1

mynd1

Síðasta mánudag var blandað saman náttúrufræði og ensku og við gerðum það þannig að við fengum ljósrit á ensku um náttúrufræði, svo áttum við að lesa það yfir og gera veggspjald uppúr því. Ég var með Alexöndru, Karenu, Söndru Mjöll og Hannesi í hóp en ég fór þegar við vorum hálfnuð og náði þess vegna ekki að klára.
Á fimmtudaginn fórum við fyrr heim og þess vegna var ekki náttúrufræðitími og svo var frí á föstudag.

Núna er ég nokkuð vel byrjuð á ritgerðinni og þess vegna reyndi ég að setja hugstormunina mína inn en það virkar ekki!!!!!, en ég er komin með sirka 700 orð en þá vantar um 1800 orð eða eitthvað svoleiðis.

Á mánudeginum var fyrirlestrartími en ég var ekki. Á fimmtudag vorum við í stöðvavinnu sem var mjög gaman! Ég var með Hrafnhildi í hóp, við byrjuðum á því að fara á eina tölvustöð sem var þannig að við áttum að horfa á myndbönd sem var sýnt frumubreytingar ef þú vilt sjá það sjáf þá geturu farið hér og ýtt svo á Mitosis eða Meiosis, svo er hægt að púsla og gera allskonar inn á þessari síðu! Stöð númer 2 sem við fórum á var að skoða nautasæði í smásjá síðan skoðuðum við laufblöð, við skárum þunnt lag af lauk og settum grænan matarlit á hann til þess að sjá grænukornin betur ssem virkaði sem betur fer!
 Á föstudaginn var ritgerðarvinna og núna er ég búin að velja mér að skrifa um meðgöngu, ég er búin að finna allar heimldir sem ég ætla að nota og glósa það helsta niður.

Núna eitthver fræðsla:
Frumur: Allar frumur í líkamanum skipta sér mitosis nema kynfrumurnar þær skipta sér meiosis vegna þess að þær eru með helmingi færri litninga.

Ég ætla að skrifa um meðgöngu og núna ætla ég að skrifa eitthvað um það í stuttu máli:
Á fyrstu átta vikum meðgöngu myndast fósturvísir úr frjóvguðu eggi (okfrumu). Fóstuvísirinn breytist mikið  á fáum vikum, á sjöttu viku fer að sjást í höfuð, útlimir fara að koma í ljós og vefurinn sem tengir fóstrið við legið breytist í naflastreng. Á þriðju viku fer hjartað að slá en er samt ekki í réttri lögun né komið á réttan stað.
Á áttundu vikueru flest líffæri komin á réttan stað en eru samt enþá óþroskuð.

Þú færð að lesa meira í ritgerðinni sem ég set inn á bloggíðuna þegar ég verð búin með hana

mynd1

 mynd1
mynd2

mynd2

Á mánudaginn var ég ekki en þá voru allir að kynna veggspjöldin sín og svo fóru þau í skyndikönnun. 
Á fimmtudeginum fórum við yfir prófið, skoðuðum bl0ggsíður og horfðum á myndbönd.
Á föstudaginn vorum við í tölvuveri og þá ákváðum við um hvað við ætluðum að skrifa í ritgerðini og gerðum hugtakakort út frá því.

Ritgerðin á að vera 1500-2000 orð og ég valdi að skrifa um meðgöngu eða krabbamein er ekki allveg búin að ákveða held samt að ég skrifi frekar um meðgöngu.

Í þessu bloggi ætla ég að skrifa eitthvað um það sem var í könnunninni.

Efnistákn efnasambandsins koltvíoxíðs er co2.
Tilgangur lofthjúps er sá að hann verndar jörðinna fyrir skaðlegum geislum sólar. Ef að lofthjúpur væri ekki
Efnaferli ljóstillífunar er–> CO2+H2O–>C6H12O6+O2= koltvóoxíð og vatn–> mynda sykur og súrefni.