Þar sem að ég hef ekki gert mikið af jarðfræði og stjörnufræði upprifjunum ætla ég að gera það núna

• Innri reikistjörnurnar eru þær fjóru reikistjörnur sem að eru næst sólu: merkúríus, venus, jörð, mars
• Hinar reikistjörnurnar í sólkerfinu kallast ytri reikistjörnurnar og eru Júpiter, Satúrnus, Úranus og Neptúnus
• Innri reikistjörnurnar eru allar með fast yfirborð-því eru þær einnig kallaðar bergpláneturnar
• Þær eru minni en ytri pláneturnar
• Ytri reikistjörnurnar samanstanda allar af loftegundum og stærri en hinar reikistjörnurnar og kallast því gasrisar
• Ganýmedes, eitt af tunglum Júpiters, er stærsta tungl sólkerfisins
• Úranus er með 97,9 gráður halla sem þýðir að hann „liggur“ nánast á hlið
• Kerlingafjöll eru virk megineldstöð
• Þau eru mynduð úr líparíti
• Blágríti (basalt) líparít og móberg eru algengustu bergtegundir Hrunamannahrepps
• Innræn öfl eru jarðhiti, jarðskjálftar, eldvirkni og flekahreyfingar
• Útræn öfl eru frost, vindur, haf, ár, jöklar, veðrun, rof, set
• Móbergsfjall er fjall sem varð til vegna elgos undir jökli (ekki kristinhalds)
• Set er laust jarðlag eða samansafn lausra og óharðaða steinda og bergbrota
• Setberg er storknnuberg sem að hefur molnað og þjappast saman
• Myndbreytt berg er berg sem að umbreytist við mikinn þrýsting eða hita
• Stroknuberg er (órúlegt en satt) storknuð bergkvika
• Það er algengt á hafsbotni
• U.þ.b. 70% af yfirborði jarðar er þakið vatni
• 85% af því er saltvatn
• Til eru þrjár gerðir jökla: hjarnjökull, daljöklar og skriðjöklar
• Hjarnjöklar eru jöklar sem að verða til við samþjöppun snjós
• Daljöklar eru jöklar sem að myndast  milli tveggja hlíða
• Skriðjöklar eru þeri jöklar sem að skríða út frá hjarnjöklum

Hér er síða með íslenskum náttúrumyndum

Hér eru líka nokkur önnur atriði sem að ég vil rifja upp

• Hreyfiorka er sú orka sem að stafar af hreyfingu  hlutars
• Hiti hlutars er hve mikil hreyfiorka sameindir hans
• Varmageislun er flutningur á varma í gegnum tóma rúm. Gott dæmi um það er ferð sólgeisla um geiminn
• Varmaburður er þegar að varmi berst með straumefnum (vökvar og lofttegundir)
• Varmaleiðing er flutningur á varma gegnum beina snertingu fluta úr föstu efnum
• Flestir hlutir þenjast út þegar að þeir hitna því að sameindir þeirra eru á hraðferð
• Algengustu aðferðinar við hitun er raf-gufu-vatns og lofthitun
• Kaloría er mælieinig varma
• 1 kaloría er hve mikinn varma þarf til að hita 1 gramm af vatni um 1 celsíus gráðu
• 1 júl er 0,24 kaloríur
• Vinna er sú orkubreyting sem að verður við að kraftur hreyfir hlut úr stað
• Vinna er mæld í júlum og er kraftur x vegalengd
• Kraftur er massi x hröðun
•  Þurrís er frosin koltvísýringur
• Koltvísýringur er CO2 (1 kolefnisfrumeind og tvær súrefnisfrumeindir)
• Ljóstillífun er þeagar að plöntur ummynda koltvíoxíð, vatni og sólarorku með hjálp grænukornanna sinna yfir í glúkósa og súrefni
• Formúlan fyrir þetta ferli er CO2+H2O+sólarorka ör (kann ekki að gera hana á tölvu svo að ég skrifa bara orðið) C6H12O6 +O2

Þetta er nú það-síðasta bloggið mitt og bless að eilífu (smá dramatískt, ég veit)

Mynda af tvístirni sem að ég tók af Universetoday

Hér er hitt og þetta um stjarneðlisfræði:

• Tæki sem kallast litsjá er t.d. notuð til að fræðast um hreyfingar og efnasamsetningu stjarna
• Í geimnum er að finna gashnetti sem að oftast eru aðalega úr vetni og helín. Það eru stjörnur
• Þar eru líka hnettir úr föstum efnum og hreyfast úr stað, þeir kallast plánetur eða reikistjörnur
• Það kemur fyrir að stjarna skíni skærar en annars í nokkra daga eða klukkustundir og dofnar svo aftur. Sú stjarna kallast nýstirni
• Fjölstirni er þegar tvær eða fleiri stjörnur virðist vera ein stjarna
• Oftast eru fjölstirni tvær stjörnur sem að snúast um hvor aðra og kallast þá tvístirni
• Til eru tvær tegundir stjörnuþyrpingar: lausaþyrpingar og kúluþyrpingar
• lausaþyrping er óskipulagður hópur af  nokkur hundruð stjörnum
• kúluþyrpingar eru algengari, þær eru kúlulaga og geta verið hundraði þúsunda stjarna í þeim
• Litur stjarna segir til um hitastig yfirborðs hennar
• Sýndarbirta stjörnu er hve björt hún virðist vera frá jörðu
• Reyndarbirta er hve björt stjarna er miðað við hve langt hún er frá athugandanum
• Línurit Hertzsprungs og Russells sýnir lit  (sem sagt yfirborðshita) stjarna  og reyndarbirtu þeirra
• Frumstjarna myndast við samþjöppun stjörnuþoku
• Sé massi frumstjörnu innan við 1/10 af sólarmassa (massa okkar sólar) breytist hún í brúnan dverg sem að kólnar svo út
• Sé massinn 0,1- 1,4 sólarmassar verður til rauður risi, sem að svo verður að hvítum dverg
• Ef að ein teskeið af efni hvíts dverg væri fært til jarðar myndi það vega álíka mikið og eimreið
• Massameiri stjörnur verða að reginrisum sem svo springa í sprengistjörnur
• Þegar sprengistjörnur springa verða þær annað hvort að leifum, nifteindastjörnu, tifstjörnu eða svartholi
• Svarthol gleypa í sig allt, líka ljós
• Sólin (sem sagt okkar sól) er meðalstór og meðalgamall gulur dvergur
• Halastjarna er hnöttur úr ís, gasi og ryki sem að ferðast um geiminn
• Halastjarna skiptist í meginatriðum í kjarna, hjúp hala
• Geimsteinn er hnullungur sem ferðast um geiminn
• Loftsteinn er geimsteinn sem að rekst á lofthjúp jarðar
• Við þannig árekstra verður til ljósrák sem að kallast stjörnuhrap
• Hrapsteinn er loftsteinn sem að nær til jarðar, en brennur ekki upp til agna eins og hinir
• Júpiter er stærstur og efnismestur af reikisstjörnunum í Sólkerfinu (okkar sólkerfi)
• Hann er aðalega úr vetnis-og helíngasi
• Satúrnus er með flóknasta hringakerfið
• Úranus er nánast á hlið vegna gífurlegs möndulhalla
• Neptúnus er kallaður tvíburi Úranusar
• Þeir eru metani, ís og bergi
• Áður en Plútó sprakk var hann svo lítill, og tungl hans Karon svo stórt, að líta mátti á hann sem tvöfalda reikistjörnu
• Geimþokukenningin snýst út á það að Sólkerfið varð til í risastóru skýi úr ryki og gasi
• Tíminn sem að það tekur plánetu að ferðast umhverfis sól einu sinni er kallaður umferðartími hennar og er á jörðu eitt ár
• Tíminn sem að það tekur plánetu eða tungl að ferðast um möndul sinn kallast snúningstími og jafngildir sólarhring á jörðu
• Ljós frá öðrum vetrarbrautum sýnir oftast rauðvik og því lengra sem að þær eru í burtu, því meira raupvik sýna þær
• Þetta sem að alheimurinn er að þenjast út
• Dulstirni eru dularfull fyrirbæri í órafjarlægð sem skína afar skært
• Í dag er maður nokkuð viss um að dulstirni séu vetrarbrautir með ofurmassasvarthol í miðjunni og að vegna þess stafar gífurleg orkugeislun sem er að minnsta kosti 100x meiri en frá öðrum vetrarbrautum
• Jörðin snýst frá vestri til austrurs, því kemur sólin upp í austri og sest í vestri
• Vegna þess hve öflugt segulsvið jarðar er (þökk sé járn-og nikkelkjarnanum, held ég) er segulhvolf jarðar stórt svæði
• Sjávarföll eru tvisvar á dag og seinkar daglega um 50 mín.  vegna hreyfingu tunglsins
• Stórstreymi og smástreymi verða hvort um sig tvisvar í mánuði
• Þau orsakast af því að sól og tungl toga misjafnlega saman í hafið vegna hreyfingu jarðar og tungls
• Stórstreymi kemur við fullt tungl og nýtt tungl
• Smástreymi kemur við 1. og . kvartil
• Stórstreymi er þegar tungl, jörð og sól eru í beinni línu og toga því sólin og tunglið í hafið í sömu átt eða þegar að tungl og sól toga í gagnstæða átt
• Lofthjúpur eða gufuhvel er nafn yfir „lofhafið á jörðu“
• Jarðskorpan og önnur föst efni á yfirborði jarðar kallast steinhvolf
• Stöðuvötn og höf jarðar kallast vatnshvel
• Tunglmyrkvi verður þegar að jörðin er á milli tuglið og sólu og skuggi jarðar fellur á tunglið
• Þetta sést frá nátthlið jarðar og varir nokkra klst í senn frá því að það að það fer að skyggja á tunglið til að þetta er yfirstaðið
• Tunglið er oftast fyrir neðan eða ofan þennan skugga, því eru tunglmyrkvar ekki mánaðarlegir
• Sólmyrkvi er þegar að tunlið gengur á milli jarðar og sólar og skyggir á sólina
• Almyrkvi er önnur tegund sólmyrkva og sést bara á mjórri rönd á jörðinni
• Deildarmyrkvi er hinn tegundin og sést á breiðara svæði. hann varir líka lengur

Dulstirnið sem að er næst jörðu heitir  3C 405 eða Cygnus A og er í stjörnumerkinu svaninum. Myndin og upplýsingarnar eru frá vísindavefnum.

Þetta fékk er úr heftinu, frá einhverjubloggi (sem að ég mæli með, það er rosa gott), og þremur vísindavefsíðum :tunglmyrkvi og nýtt tungl, sólmyrkvi dulstirni og glærusýningunni sem að ég gerði í 8. eða 9. bekk

í dag ætla ég að fjalla um rafmagn og raffræði

• Rafmagn myndast við flutning rafeinda.
• Stöðurafmagn er þegar að hlutur verður fyrir rafhleðslu (þegar að rafeindir safnast fyirr í honum)
• Allar rafhlaðnar eindir hafa um sig rafsvið
• Rafsvið er veikast yst, eins og segulsvið
• Róteindir (jákvætt hlaðnar eindir) dragast að rafeindum (neikvætt hlöðnum eindum) Það kallast aðdráttakraftur
• Andstæða þess er fráhrindikraftur
• Til eru þrjár leiðir fyrir hlut til að hlaðast: núningur, leiðing og rafhrif
• Rafhrif er þegar að óhlaðinn hlutur (hlutur með jafn margar rafeindir og róteindir) kemst í snertingu með hlaðinn (annað hvort jákvætt hlaðinn eða neikvætt)  hlut og rafeindir þess óhlaðna endurraðast. Við það dregst sá óhlaðni að þeim hlaðna
•  Leiðing er þegar að tveir hlutir snertast og rafeindirnar flæða frá einum hlut til annars
• Núningur er þegar að tveir hlutir núast upp við hvorn annan og rafeindirnar hlaðast flytast á milli þeirra, þannig að annar verður jákvætt hlaðinn og hinn neikvætt
• Rafstraumur/streymi er því fleiri rafeindir sem að fara framhjá ákveðnum stað á ákveðnum tíma
• hann er mældur í amperum
• Rafstraumur/streymi er táknað með I
• 1 ampur eru 6x 0 í 18 veldi (sem sagt 6000.000.000.000.000.00 rafeindir)
• Viðmót er hve erfitt er fyrir rafeindirnar að komast hratt áfram (mótstaða efnis gegn rafstreymi)
• Það er viðnámið sem að veldur hitnun og lýsingu rafmagnaðara hluta
• Viðnám er táknað með R og er mælt í ohm (skrítna gríska tákninu)
• Rafspenna er sú orka sem að er til staðar til að hreyfa hverja rafeind
•  Meiri spenna þýðir meiri orka frá rafeind ( sem sagt meiri vinna)
• Rafspenna er mæld í voltum
• Þau eru táknum með V
• Rafhlöður virka þannig að þær mynda efnaorku úr efnahvörfum
• Þær hafa já-skaut og nei-skaut
• Spennan milli skautanna ýta við rafeindunum
• Þegar að efnahvörfin geta ekki lengur átt sér stað er rafhlaðan tóm
• Jafnstraumur (AC) breytir ekki um stefnum
• Riðstraumur (DC) breytir reglulega um stefnu
• Straumrás þarf að vera lokuð hringrás
• Raðtenging er þannig að rafeindir komast aðeins eina leið
• Hliðtenging er þannig að rafeindir hafa aðrar leiðir. Ef að einn hlekkur rofnar hefur það ekki áhrif á hina, því að aðrar straumrásir eru áfram lokaðar
• Magnetít (leiðarsteinn) dregur að sér járn

Segulmagn

• Hér er áhugaverð síða með fróðleik og tilraunum sem hægt er að gera  varðandi segla og rafmagn

Hitt og þetta

• Meiósa eða rýriskipting er þegar  að kynfruma myndast
• Kynfrumur eru annað hvort sáðfrumur eða eggfrumur
•   þessar tvær frumur hafa hvor um sig  23 litninga á meðan að aðrar frumur hafa 46 litninga sem eru skipt í 23 litningapör
• Meiósa er þannig að tvílitna fruma (sem sagt fruma með 23 litningapör, en ekki 23 litninga) skiptir sér í tvær frumur sem að skiptast báðar í tvennt
• Meiósa er þegar  að venjuleg (tvílitna fruma) skiptist í tvennt svo að úr verða tvær nákvæmlega eins frumur og sú sem að skipti sér
• Langsbylgur eru bygjur sem að þéttast og þynnast til skiptist
• Dulfrævingar eru plöntur sem að bera fræ umlukin hjúp. Þessi tegund fræja kallast aldin
• Dulfrævingar eru algengasta tegund plantna í heiminum
• Það eru til yfir 230.000 skráðar tegundir af þeim
• Eggbú og frá dulfrævinga er varið af egglegi, ólíkt en hjá berfrævingum
• Þegar að frjókorn færist úr fræfli yfir í frævu kallast það frævun´
• Þegar að frævun er búið breytist frjókornið í pípu sem að vex niður til eggfrumunar í eggleginu
• Sáðkjarni frjókornsins fer svo eftir þessari pípu og sameinast eggfrumunni. Þetta ferli kallast frjóvgun
• Helsti hluti blóms krónublöð, bikarblöð, fræfill og fræva
• Berfrævingar eru með óvarðar eggfrumur á fræblöðunum
• Um fræin myndast ekki lokað aldin
• 3 helstu fylkingar berfrævinga eru nú til dags köngulpálmi, musterisviðir og barrviðir
• Allgengasta tegundir berfrævinga eru barrtré
• Barrskógarbeltið er víðáttumikið gróðurbelti á norðurhveli jarðar
• Plöntur hafa tvennskonar leiðsluvefi: viðarvef og sáldvef
• Sáldvefur flytur líffræna næringu
• Viðarvefur flytur vatn og steinefni
• Rætur veita plöntum festu og taka upp vatn og steinefni
• Stöngullinn flytur næringu milli róta og blaða
• Hann heldur blauðunum og blómunum upp
• Blóm eru æxlunarfæri plantna
• Jörðin er talin vera um 4,6 milljarða ára gömul
• Ævi hennar er skipt í fimm jarðsögualdir
• Gen geyma upplýsingar um hvaða efni líkaminn á að mynda og hvernig
• Samstæð gen í genapari kallast samsæta
• Óaðskilnaður á 21. litningapari leiðir til Downs
• X-litningur er karlkyns
• Karlar hafa kynlitningin XY
• X-litningur veldur einkennum karlsins sem að er með það, jafnvel þótt að genið sé víkjandi

Fyrsta að ég hef sett inn verkefnið mitt um hreyfingu og hröðun, ætla ég nú að blogga um önnur fyrirbæri

Almennt

• Vinna er það þegar að kraftur hreyfir hlut úr stað
• Hún er mæld kraftur x vegalengd í metrum og er mæld í joule, en kraftur er mældur í newtonum (N)
• Afl er hve hratt vinn er unnin og er mælt í vöttum (w) sem jafngilda 1 Joule á sekúndu

Bylgjur

•  Bylgjur eru orkuflutningur sem að á sér stað án þess að efni færist mikið til
• Þær eru einskonar truflun eða röskun, frávik frá rólegri kyrrstöðu
• Sveiflustærð eða sveifluvídd er hve mikil röskun verður, sem sagt fjarlægðin frá ysta punkti bylgjunar til miðju hennar
• Sumar geta bara ferðast í gegnum efni (sem þá kallast miðill), en aðrar geta ferðast í tómarúmi
• Enn aðrar geta ferðast í gegnum bæði tómarúm jafnt sem efni
• Dæmi um þannig bylgju eru rafsegulsbylgjur
• Í þeim flokki eru t.d. sýnilegt ljós, innrautt ljós, örbylgjur, röntgengeislar og gammageislar
• Bylgjulengd er fjarlægðin á milli tveggja samsvarandi staða (t.d. öldutopp eða öldudal) sem eru hlið við hlið, t.d. lengdin frá einum
• Tíðni er hve margar bylgjur fara fram hjá ákveðnum punkti á vissum tíma.
• Tíðni er mæld í hertzum (Hz). 1 hertz þýðir ein sveifla á sekúndu. 10 hertz þýðir 10 sveiflur á sekúndu
• Bylgjuhraði er tíðni mæld í hertzum sinnum bylgjulengd mæld í metrum
• Þverbylgjur eru bylgjur sem að sveiflast upp og niður; eins og áhorfendabylgja
• Hin tegund bylgju heitir langsbylgja. Ég skal segja meira um það í næsta bloggi

Ég fékk þetta af þessari síðu

                                                                                Ljós

• Tvíeðli ljóss er þannig að ljós hegðar sér að hluta eins og straumu agna (ljóseindir), og að hluta eins og rafsegulsbylgja (ljósbylgjur)
• Orka ljósins er bundin í ljóseindunum
• Rafsegulsbylgjum er raðað í rafsegulsrófinu, sem að er sett upp eftir vaxandi tíðni og minnkandi bylgjulengd
• Í slynilega hluta rafsegulsrófsins er rautt, raupgult, gult, grænt, blátt og fjólublátt ljós
• Ef að hlutur endurvarpar frá sér ljósi kallast hann upplýstur
• Gefi hann frá sér ljós (sé sem sagt ljósgjafi) kallast hann lýsandi
• Ef að hlutur er gagnsær fer ljós beint í gegnum hann.
• Sé hann hálfgagnsær dreifist það (og verður þar afleiðandi daufara)
• ógagnsæir hlutir hleypa engu ljósi í gegnum sig.
• Ógagnsæir hlutir hafa lit því að ljósgeislar í ákveðnum lit endurkastast frá þeim til augnanna
• Litur gagnsæs hlutar fer eftir lit þess ljóss sem að fer í gegnum hann
• Ljósþráðatækni er nafn yfir tækni sem að felst í að flytja ljós eftir ljósleiðurum/ljósþráðum
• Leysitæki mynda leysigeisla, sem að er öflugur, samþjappaður, einslitur ljósgeilsi
• Hægt er að nota leysigeisla til að mynda þrívíða myndir. Þær kallast heilmyndir
• Speglun er hugtak yfir það þegar ljós endurkastast reglulegar frá yfirborði einum hlutar til annars
• Speglar eru annða hvor kúptir, sléttir eða holspeglar

veirur (eða vírus) eru agnarsmáar verur ( oftast  10.000-10.000 úr millimeter) sem samanstanda af gripörmum próteinhjúpi utan um erfðarefni sem er annað hvort gert úr RNA eða DNA. Veira telst ekki til lífvera því hún er hvorki fruma né gerð úr þeim né getur fjölgað sér sjálfstætt. Í stað þess sýkir hún frumur með því að festa sig við þær og sprauta í þær erfðaefni. Síðan stýra þær ferli frumunar þannig að fleiri útgáfur af veirunni myndast.  Allar þekktar veirur valda hýsilfrumunni sinni einhvern skaða. Sumar tegundir vírusa drepa hýsilfrumuna sína eftir að hún hefur lokið við að fjölga sér, en aðrar skaða þá eða breyta starfsemi þeirra. Því teljast þær til sníkla.

Mynd af veru tekin af veiru

Lífverum heimsins er skipt í 5 ríki: dreifkjörnunga, dýr, plöntur, sveppi og frumverur.

Hver gerð veira er mjög sérhæfð hvað varðar hýsilfrumur, þ.e.a.s. að hver tegund veiru þarf að komast yfir ákveðna gerð veiru til að geta starfað. Hvorki sveppafrumur, dýrafrumur, plöntufrumur, bakteríufrumur né aðrar frumur eru öruggar gagnvart ógnarmætti vírusanna (svolítið dramatíkst, en þið fattið hvert ég er að fara). Vegna deilnanna um hvort veirur teljist til líf vera, og hvort að þær séu lifandi, þá tala margir um að þær séu virkar eða óvirkar, en ekki lifandi eða dauðar.

Gerlar, dreifkjörnungar og bakteríur eru nöfn yfir sama fyrirbærið. Þetta eru einfrumungar án frumukjarna og sum önnur frumulíffæri. Þau liffæri sem að bakterían hefur (ekki að ég sé að gefa í skyn að hún hafi ekki mörg líffæri miðaða við aðrar frumur, því ég veit nákvæmlega ekkert um það, bara að þær hafa ekki eins mörg) fljóta frjálst um í umfryminu.  Margar bakteríur geta hreyft sig. Sumar eru frumbjarga, aðrar ekki. Þar sem ekki eru það skiptast í sundrendur og sníkla. Þær sem að á hinn bóginn eru það komast flestar af með ljóstillífun, þótt nokkrar sækja orku úr ólífrænum efnasamböndum. Ólíkt veirum þá er bara lítill fjöldi gerla sem að teljast til sýkla. Það þýðir samt ekki að veikinid af völdum baktería séu sjaldgæf, því liklegast hefur enginn flokkur jafn stór í fjölda. Bakteríur gegna veigamiklu hlutverki í náttúrunni og umhverfinu. Margar þeirra eru bráðnauðsynlegar og gagnlegar. T.d. myndast gróðurmold þegar að þeir sundra líffrænum leifum. Sumir stunda samlífi.

þetta fann ég í líffræðiheftinu, á Vísindavefnum og á Nátt 103

Frá Hub Pages

Frumverur eru einfruma heilkjarnar (sem sagt MEÐ kjarna) sem skipa má á ýmsa vegu. Ein leiðin er í 3 hópa: frumdýr, frumþörunga og slímsveppi. Frumdýr  geta hreyft sig úr stað, hafa ekki frumuvegg og eru ófrumbjarga. Frumþörungar og frumbjarga og nærast með því að stunda ljóstillífun. Við það framleiða þeir 70% súrefni jarðarinnar og eru auk þess fæða margra dýra. (A/N: rosa mikilvæg). Slímsveppir eru ófrumbjarga.

Sveppir eru ófrumbjarga og afla fæðu með að leysa upp næringarefni með hjálp efnasambanda sem að þeir gafa frá sér, og taka þau til sín. Margir þeirra eru sundrendur, á meðan aðrir komast að með samhjálp eða sníkjulífi. Sumir þeirra eru einfrumungar, en flesrtir eru fjölfruma. Þeir sem eru það (fjölfruma) samanstanda af svokölluðum sveppaþræðum. Á þeim eru líffæri sem nefnast sveppaldin og mynda gró (sveppaútgáfan af  fræum)

Hryggleysingjar skiptast í : orma, lindýr, skrápdýr, liðdýr, holdýr og svampdýr

Myndin er tekin af Uri.Edu

Mynd frá Wikipedia

• Ormar skiptast í flatorma (flatvaxin dýr sem geta látið á sig vaxa nýja líkamshluti ef þeir missa þá) og þráðorma (langir, sívalir, með meltingarveg sem liggur í gegnum búkinn).
•  Lindýr eru dýr með mjúkan búk í hörðum hjúp sem stundum myndar skel. Í þennan hóp falla t.d. smokkfiskar, sniglar og samlokur.
• Liðdýr eru með liði fótunum og ytri stoðgring. Krabbadýr, skordýr, áttfætlur, margfætlur og þúsundfætlur eru dæmi um liðdýr.
• Skrápdýr (eins og krossfiskar) eru góð í að láta nýja likamshluti vaxa og ferðast um með hjálp sogfóts sem að er tegndur sjóæðakerfi (hvað sem það nú er).
• Holdýr hafa bara eitt op: munninn, og margar búa yfir brennifrumu í útlimunum sem þau nota til að lama bráðina sína.
•  Svampdýr eru einu dýrin sem að ekki vefdýr þ.e.a.s. að frumurnar eru óháðar hvor annari. Þær fá næringu og súrefni í gegnum lítil göt á dýrinu og úr þeim skolast úrgangsefni frumnanna.

Mynd af smokkfiski tekin af National Geographic

Þessi mynd er tekin af infoplease.com

Hér eru nokkrar staðreyndir sem að ég lærði af fyrirlestrinum:

• Sýrustig eru mæld í pH
• pH er lógaritmískur skali, sem þýðir að hver pH er 10x meiri en sú sem var á undan
• Í vatnlausn gefa sýrur frá sér H+ (+ á að vera uppi, því að hann táknar fjölda róteinda)
• Basi (basísk efni) taka til sín H+ í vatnlausn.
• Því meira H+ sem efni gefur frá sér, því súrara er það
• Því súrarar sem að það er, því lægra pH hefur það
• Íslenkst berg inniheldur meira af basalti en annað berg, þökk sé yngd sinni ( ahh, hve æskan er indæl, fegurð, frelsi og hátt sýrustig) og þar af leiðandi er vatnið sem fer í gegnum það, basískara.
• Vatnið á íslandi væri of basíkst til að óhætt væri að drekka það, en þökk sé hárri leiðni er það í lagi
• Sápan sem notuð er til að þrífa mjólkurtanka er afar basísk, en sýran mjög súr ( einkennilegt, en satt)
• Notað eru bæði súr efni (sýran) og basísk (sápan) til að þrífa mjólkurtanka til þess að drepa þarf mismunandi gerðir af bakteríum
• Þrátt fyrir að vera nánast á sitthvorum enda sýrukvarðans þá hafa bæði sápan( og aðrir afar basískir hlutir) og sýran (og aðrir mjög súrir hlutir) þau áhrif að þau eru eyðandi fyrir húð.
• pH-skalinn er frá 0 (rosa súrt) til 14 (rosa basískt)
• pH 7 er hlutlaust.
• Jón er (nei, ég er ekki að tala um einhvern gaur úr níunda bekk) hlaðin frumeind eða hópur frumeinda.
• + hlaðinn jón kallast katjón og hefur fleiri rafeindir en róteindir
• - hlaðinn jón kallast anjón og hefur færri rafeindir en róteindir
• Jónaefni er haldið saman af jónatengjum
• jónatengjur eru á milli með gagnstæðum hleðslum
• Jónaefni leysast vel í vatni og leiða vel rafstraum
• Þau mynda kristalla
• Þau hafa hátt bræðlsu-og suðumark
• Ef að sýrustig blóð fer yfir út fyrir þolmörk (pH  7.35-7,45) er það bannvænt
• Sýrustig í maga er pH 1-2

…. sólblossi sá stærsti í 15 ár

…. frá Noregi

…. starrinn var lóa

… tunglið að hluta til ábyrgt fyrir Titanic slysinu

(fyrirgefiði, ég kann ekki að minnka þetta)

og gerðum svo verkefni um mannslíkamann. við fórum í forrit þar sem að við áttum að raða líffærum rétt inn í manneskju. Líka var hægt fara í leiki þar sem maður á að raða vöðvum, beinum og taugum. rosa sniðugt.

Í dag skrifuðum við niður kosti og galla mismunadi orkulinda

Í tilefni þess ætla ég að fjalla um kjarnorku

Kjarnorka myndast í stuttu máli þegar að atómkjarni geislavirksefnis (svo sem plútóns, úraníúm eða (þar sem að nifteindirnar og róteindirnar eru) er klofinn. Við það verður til gífurlegur hiti (hitaorka sem að er köllur kjarnorka) sem notaður er til að skapa rafmagn. Til að kljúfa hann eru rafeindir látnar skella á hann. Önnur aðferð til að mynda kjarnorku er með því að gera einmitt öfugt. Maður lætur tvo kjarna skella saman á ógnarhraða og mynda einn kjarna. Við samrunan verður svo til kjarnorka.

Þetta lærði ég af snillingnum henni systur minni og myndbandi um kjarnorku

Hér er annað myndband um kosti og galla kjarnorku

Í heftinu voru spurningar um eitt og annað varðandi náttúrufræði. Það skiptist í þrjá hópa: lífvísinid, jarðvísindi og eðlisvísindi.

Í heftinu er á einum stað spurt um sjávarfallsvirkjun. Til eru tvær gerðir af þeim, í fyrsta lagi þær sem nota fallhæð sjávar og hinsvegar þær sem að nota straumhraða sjávar.

Þær sem að nota fallhæð sjávar virka þannig að maður finnur fjörð eða annað svipað til að nota í einskonar lón með því að stífla hann. Þegar það flæðir að er síðan lokað fyrir lónið svo að vatnið flæðir ekki aftur út. Síðan þegar að hæðarmunurinn er orðinn nógu mikill (a.m.k.  1  1/2  meter)  opnast fyrir hvirfilin og vatnið flæðir út í sjóinn og á leiðinni fer það í gegnum hvirfilin sem snýst og myndar þannig raforku.

Þegar að maður notar straumhraða er það gert líkt og þegar að maður notar vindmyllur. Tæki sem líkjast þeim, en hafa styttri spaða (því sjórinn er ca. 800 x þéttari en vatnið) og virka eins og þær. Lágmarksstraumhraði  er 1 m/s. Ákjósanlegur hraði er talinn vera frá 1-4 m/s.

Þessar upplýsingar eru frá Vísindavefnum.

þessi mynd er tekin af einhverri bloggsíðu

Þessi er af vísindavefnum

Einnig fórum við svolítið í frumulíffræði og slíkt. Í ljós kom að við höfðum gleymt mestu sem við höfðum lært varðandi örverur og frumur og allt það. Hér ætla ég því að setja inn nokkrar upplýsingar um það.

• Bakteríur eru einfruma dreifkjörnungar sem fjölga sér með jafnskiptingu (e. meiósu). Hún samanstendur af frumuveggi, frumuhimnu, frymi, erfðaefni, slímhúð og svipu og er ófrumbjarga. Kallast einnig gerlar.
• Veirur eru að áliti margra ekki lífverur og er stundum frekar talað um að þær séu virkar eða óvirkar, en ekki lifandi eða dauðar. Þær eru í meginatriðum bara prótínhjúpur með erfðaefnum í. Þær fjölga sér því að sprauta erfðaefni í frumu og stýra þær til að framleiða fleiri veirur. Stundum deyja hýsilfrumunar, en það gerist líka oft að þær að erfðaefni veiru kemur sér fyrir í erfðaefni frumunar og breyti eða trufli starfsemi hennar.
• Hver veirutegund er sérhæfð þegar kemur að vali á frumum. Ef þær nota ekki rétta frumu geta þær ekki fjölgað sér.
• Frumverur eru heilkjörnungar sem ekki teljast til dýra, sveppa eða jurta. Hálfgerður ruslflokkur. Getur verið einfruma eða fjölfruma og ófrumbjarga eða frumbjarga.
• Heilkjörnungar eru lífverur (annaðhvort frumur eða dýr) sem að hafa frumukjarna sem að er hulin frumuhimnu.
• Dreifkjörnungar eru þær frumur sem að ekki hafa frumu kjarna. Oftast hafa þeir öll erðaefni sín í einum litningi og frumulíffærin fljóta um í fryminu. Netkornin líka, því að það eru engin frymisnet.

Hér er dæmi um veiru sem ég fann á Armageddononline (ég skil ekki beint hvernig armageddon og náttúrufræði tengjast)

Þessar upplýsingar fann ég hér.

Hví geta bakteríur ekki orðið eins stórar og mennn?

• Af hverju er ekki til svarthvítur spegill?
• Hversvegna eru eldingar í eldgosum?
• Fuglar og rafmagnslínur! 
• Er rafmang á tunglinu?

Svo fengu þeir sem ekki höfðu náð að meta bloggið sitt tækifæri til þess.

Á föstudeginum fórum við í könnun svo (hmmm hefði kannski átt að skrifa það fyrst og hitt svo)

Jæja, allavega. Ég lærði þessa vikuna að

• Rafmagn getur myndast á tunglinu því að það er bara rafeindir sem yfirgefa frumeindir sínar og ferðast eitthvert.
• Rafmagn leitar í jörðina og því fá fuglar ekki rafstraum í sig við að sitja á rafmagnslínu-því straumurinn vill fara niður og þar sem þeir (fuglarnir) snerta ekki jörðina fer streymir rafmagnið ekki í þá.
• En ef að maður snertir tvær rafmagnslínur í einu berst straumurinn á milli þeirra og þá fær maður rafstraum og drepts.
• Gersveppir og sykur mynda kolvíoxíð (sem kemur úr sykrinum)
• Koltvío

Svo fékk ég líka mikilvæga upprifjun í efnafræði í dag (eða kanksi eðlisfræði, ekki alveg viss) en það er hin undursamlega efnaformúla sykurs: C6H12O6

Jæja, hér eru nokkur atriði sem að ég hef lært í þessum hlekk:

• Rafeindir ferðast ávallt eftir einni stefnu, en stefnan getur breyst
• Þegar stefnan breytist ekki þá kallast það jafnstraumur og er táknaður með AC
• Riðstraumur er það þegar að stefna rafeinda breytist reglulega og er táknaður með DC
• Á Íslandi breytist stefnan 50 sinnum á sekúndu
• Rafspenna er sú orka sem að er tilstaðar til að hreyfa rafeindirnar þegar að þær fara afstað til að mynda rafmagn
• Hún er mælt í voltum og táknuð með v
• Rafstraumur er fjöldi rafeinda sem að fara fram hjá ákveðum stað á ákveðnum tíma, svolítið eins og tíðni þegar verið er að tala um bylgjur, eins og ef að maður ber öldur saman við rafeindir og jafnvægisslánna (eða hvað sem línan sem að öldunar ferðast eftir heitir, ég er alveg búin að gleyma því) við straumrásina.
• Rafstraumur er mældur í amper og táknað sem I
• Raforka er eiginleiki rafmagns til að framkvæma vinnu
• Rafafl er sú vinna sem er unnin á tilteknum tíma/hve hratt orkan er notuð
• Rafafl er mælt í wöttum sem eru táknuð mep w, en rafaflið sjálft er táknað með p fyrir power.
• bræðivör er gerð úr silfri sem að bráðnar við ofhitnun. Varla lengur notuð
• Sjálfvör er rofi sem að rýfur straumrásina við of mikið álag
• Segulmagn myndast af hreyfingum rafeinda, líkt og rafmagn
• Segulmagn er sterkast við skautin
• Þegar leiðari hreyfist í segulsviði flæða rafeindirnar um hann og mynda rafmagn. Þannig er hægt að breyta segulmagni í rafmagn
• Einnig er hægt að breyta rafmagni segulmagn.

Það ætti að vera mynd af lekaleiðaranum (sjálfsvör í okkar tilviki eins og hjá flestum nú til dags) okkar, en því miður þá get ekki einhverja hluta vegna ekki satt inn myndina, svo að ég verð bara að gera það seinna. Biðst innilegrar afsökunar og lofa að ég muni ná að setja hana inn þótt að það verði mitt síðasta verk.

merkilegra verður bloggið mitt ekki í dag.