Andrea Ýr

Gyða er búin að vera fjarverandi í skólanum svo við erum búin að vera að gera ekki mikið á náttúrufræði en á föstudaginn gerðum við verkefni í tölvum og það verkefni er inná verkefnabankanum

Heyrðu það gleymdist að blogga líka í gær en það kemur bara núna

Ég gleymdi að blogga svo það kemur bara núna, en betra er seint en aldrei Við byrjuðum á Vísindavökunni og ég er með Hrafnhildi í hóp. Við erum að reyna að velja tilraun fyrir okkur að gera .

Upphaf alheimsins: Stærsta tilraun sögunnar

Skýring á hinni frægu mentos og kók tilraun.

Á miðvikudaginn í seinustu viku vorum við í stöðvarvinnu og ég var með Antoni í hóp.

1. Stjörnuhnötturinn,  bókin Alheimurinn – stjörnumerkin.  Skoða sérstaklega stjörnumerkin á suðurhveli.
2. Bók – STS – verkefni bls. 44
3. Lifandi vísindi 2008 nr 1 – Rusl ógnar…
4. Bók – Alheimurinn – skoða – Hvað er áhugavert?
5. Tölva -Planet 10 ( tvær stöðvar)
6. Lifandi vísindi 2011 nr 1 — Sólin …
7. Bók – Geimurinn – Sólin bls. 14 – 15
8. Lifandi vísindi 2011 nr 12 – Umhverfis jörðina…
9. Bók – Jarðargæði – Orkulind stjarna bls. 48
10. Bók – STS – verkefni bls. 51
11. Bók – Stjörnufræði fyrir byrjendur bls.16-17 – Flokkun vetrarbrauta
12. Lifandi vísindi 2011 nr 10 – Svipmyndir frá tunglinu….
13. Galíleió – sjónaukinn.  Lærum að nota – skoðum…
14. Lifandi vísindi – 2010 nr. 1 - Hvernig varð alheimur….
15. Bók – Jarðargæði – Verkefni bls. 70.
    Við gerðum nokkrar stöðvar við fórum í tölvu og bjuggum til plánetu. Við skoðuðum einnig bókina Alheimurinn og skoðuðum stjörnumerki eins og suður krossin og fljótið og fleira og einnig fleira sem var áhugavert. Svo lásum við greinina Rusl ógnar í bókinni Lifandi vísindi. Þar lásum við margt áhugavert.
    Rusl ógnar.
    í geimnum er mikið af rusli eftir okkur vegna öllum geimskotunum og fleiru. Þetta rusl hverfur svo sannarlega ekki. Það svífur í kringum jörðinna á sporbaug. Þótt við mundum hætta öllum geimskotum þá mundi ruslinu samt fjölga því þegar það klessir saman þá verður meira rusl úr því. Þetta rusl er á ógnarhraða um geiminn og lítil málingarflaga getur valdið miklum skaða!
    Síðan í mánudaginn vorum við að vinna að glæruklynningunni okkar. Ég er að skrifa um júpiter.
    Júpiter er fimmta reikistjarnan frá sólu og er sú stærsta. Hann er nefndur eftir rómverksa konungi guðanna. Júpiter er gassrisi og hefur því ekkert fast yfirborð.  Meira fáið þið svo að vita í næsta bloggi.
    
    Myndir frá hubble sjónaukanum. 

Í Í þessari viku(20. -26. Nóv) þá byrjuðum við á nýjum hlekk sem heitir stjörnufræði. Á máundeginum þá var hlekkurinn kynntur fyrir okkur. Í þessum hlekk þurfum við að velja okkur eitt fyrirbæri úr geimnum og gera glærusýningu um það. ég valdi reikistjörnuna Júpiter. Á föstudaginn horfðum við síðan á mynd um sjónauka.

Linsusjónaukar og spegilsjónaukar.

Linsusjónaukar eru minni en spegilsjónaukar því ljósið þarf að ferðast í gegnum safnlinsuna en aðeins er hægt að styðja við brún linsunnar. Ef linsan er of stór verður hún verður hún líka of þung og fer að aflagast undan eigin þunga. Þá bjagast myndinn. En samt er betra að hafa stærri linsusjónauka en minni. Stærðinn skiptir einnig mjög miklu máli ef það er spegilsjónauki. Því stærri spegill því daufari hluti getum við séð.

Hubble sjónaukinn.

Árið 1990 var sendur út í geim sjónauki af NASA og ESA. Þessi sjónauki var nefndur Hubble sjónaukinn í höfuðið á Edwin Hubble sem var einn sá fyrsti til þess að finna upp sjónauka. Þessi sjónauki var mikil bylting í stjörnufræðinni. Hann var sendur úti geim til að sjá yfir lofthjúpinn og truflanir hans á útsýninu frá jörðinni. Hann hringsólar í kringum jörðina og rétt fyrir ofan andrúmsloftið hennar. Hubble sjónaukinn tekur myndir utan úr geimnum sem við getum síðan fengið að sjá hér á jörðu niðri, hann hefur tekið hundruði þúsunda ljósmynda sem hafa hjálpað mannfólkinu í að ráða í marga stærstu leyndardóma alheimsins eins og aldur alheimsins og hulduorku.

Heimildir eru fengnar af blaði sem við fengum frá kennara og Héðan. 

Myndband af því hvað jörðin er´lítil meðan við allt annað í alheiminum.

Núna er þessi önn að líða undir lok og ný önn að hefjast með nýju vali og tilheyrandi

Seinasta miðvikudag gerðum við tilraun sem hét Massi, kraftur, vinna og afl. Ég var með Önnu og Antoni í hóp. Við völdum okkur stiga og einn að okkur hljóp upp hann og annar tók tímann og hinn skrifaði niðurstöður. Eftir það kíktu danirnir á okkur svo við höfðum mjög lítinn tíma fyrir skýrslugerð í þeim tíma, En svo fengum við mánudagstímann til að klára hana. Í dag vorum við að gera aðra tilraun, tilraun í hröðun. Ég var með Önnu, Hrafnhildi, Gullur, Hugrúnu og Rakel í hóp. Við gerðum beint strik og merktum 5 m, 10 m, 15 m og 20 m inná strikið. Síðan´rúlluðum við bolta meðfram línunni og tókum tímann hversu lengi hann var að fara yfir hverja fimm metra. Síðan vorum við að vinna að skýrlunni í dag. og kláruðum hana næstum því, en skýrlan verður komin inná verkefnabankann næsta föstudag.

Nokkur hugtök:

• Vinna: Er  orkubreyting sem verður þegar hlutur færist úr stað fyrir tilstilli krafts. Mælieininginn fyrir kraft er Nm eða Newton metrar. Vinna er margfeldið af krafti og vegalengd.
• Kraftur: Kraftur er árhif sem geta breytt hreyfingu hlutar. Eining Si-einigarkerfisins fyrir kraft er N eða newton.
• Þyngd: mælikvarði á það hversu mikill þyngdarkraftur verkar á hlut. Þyngd er mæld í Newtonum.
• Þyngdarlögmál: Lögmál sem felur í sér að milli hverra tveggja hluta verki þyngdarkraftur.
• Hröðun: Hraðabreyting hlutar á tímaeiningu kallast hröðun. Hröðun hlutar er breyting á hraða hans deilt með þeim tíma sem hraðabreytinginn varir.
• Massi: Er mælikvarði á efnismagni hlutar. Grunneining massa er Kg.
• Afl: Afl er mælikvarði á hversu hratt vinnan er unnin. Margfeldið að krafti og veglengd deilt í tíma er jafnt og afl. Vatt (W) er mælieining Si-eininga kerfisins fyrir afl.
• Eðlismassi: Eðlismassi er hlutfallið milli massa efnis og rúmmáls þess. Eðlismassi er massi deilt í rúmmál.
• SI-kerfið: er alþjóðlegt einingakerfi sem metrakerfið er hluti af.

Kraftar:

• Hlutir sem stöðvast vegna ósýnilegs krafts kallast núningur. Núningur er kraftur sem spornar geng hreyfingu.
• Renninúningur: Þegar fastir hlutir renna hver yfir annan verkar renninúnigur milli yfirborðs þeirra.
• Veltinúningur: Verkar á hlut á snertipunkti og hamlar að hann renni. Kúlur, hjól og sívalingar velta oft eftir fleti í stað þess að renna eftir honum.
• Straummótstaða: Er kraftur sem verkar gegn hreyfingu hlutar í straumefni (vökvar og lofttegundir)
• Þyngdarkraftur: Er kraftur sem verkar milli allra hluta með massa; ræðst af massa viðkomandi hluta og fjarðlægðinni milli þeirra.
• Flotkraftur: er sá kraftur sem verkar upp á við vökva.   

Á miðvikudeginum var Gyða ekki svo við gerðum verkefni úr bókinni kraftur og hreyfing og á  föstudeginum fórum við svo yfir þau. Á mánudeginum fengum við svo einkunn á skýrlsunni okkar og heimildarritgerð. Við unnum einnig verkefni með því. Hópurinn minn fékk A- úr skýrslunni

Hér eru nokkrar spurningar og svör úr verkefnunum sem við vorum að gera.

• Sú grein eðlisvísinda sem fjallar um krafta í náttúrunni er eðlisfræði.
• Grunneining rúmmáls er metri.
• Einn kílómetri jafngildir 1000 metrum.
• Einn millilítri jafngildir 1/1000 úr lítra.
• Grunneining massa er kílógramm.
• Massi ákveðins rúmmáls af tilteknu efni er mælikvaðri á eðlismassas.
• Sá þátttur sem hafður er breytilegur þegar tilraun er gerð kallast breyta.
• Mælikerfið sem notað er í vísindum kallast Si-einingarkerfi.
• Einn metri jafngildir 1000 millimetrum.
• Massi er mælikvaðri á efnismagn hlutar.
• Grannur og orkuríkur ljósgeisli myndast æi tæki sem kallast leyser.
• Samanburðartilraun er tilraun gerð samhliða annarri tilraun þar sem aðeins einn þáttur, sem kallast breeyta greinir á milli.
• Kraftur sem dregur jörðina og tunglið hvort að öðru nefnist þyngdarkraftur.

Á miðvikudaginn síðastliðinn vorum við í stöðvarvinnu með eftirfarandi stöðum:

1. Áhöld og tæki.  Rifja upp hvaða heiti og til hvers eru.
2. Massi.  Æfa sig að mæla massa, læra á vogina og finna meðaltal.
3. Eðlismassi steina.  Finna eðlismassa tveggja steina.  Endurtaka a.m.k. þrisvar sinnum.  Meðaltalið gildir.  Muna að nota réttar mælieiningar.
4. Stærðfræðistöð.  Lærum að nota staðalformið.
5. Tölva – SI einingakerfið og verkefnablað. Hægt að skoða betur SI kerfið hér
6. Flotmælir.  Nú er að bera saman hvað heimatilbúinn flotmælir sekkur mismikið í lausnum (Natríumklórið-lausn, ferskt vatn og matarolía)
7. Stærðfræðistöð.  Breytum km/klst í m/sek og öfugt.
8. Meðferð mæliniðurstaða og hvernig á að teikna graf.
9. Tölva – phet massi og þyngd
10. Skekkjuvaldar í mælingum. (heimild fyrir texta)

Ég var að vinna með Antoni á stöðvum og við náðum að gera stöð 2, 3, og 9. Við vorum einnig kominn langt á stöð 7 en svo var tíminn búinn svo við náðum ekki að klára hana alveg. 

Síðan á föstudaginn var þungur og efnismikill tími. Við lærðum heilmikið um mæli einingar og einnig um greiningu þátta í vísindalegum aðferðum. 

Mælieiningar:

Afl(W)= Vinna(Nm)/Tími

Eðlismassi= massi/ rúmmál

Hröðun(m/s2)= lokahraði-upphafshrði/tími

Á miðvikudaginn síðastliðinn vorum við að kryfja mýs. Þetta voru svolitið minni dýr en við bjuggumst við en við bjuggumst við rottum en fengum litlar mýs í staðinn. Þetta var samt mjög spennandi og skemmtilegt en einnig frekar fráhrindandi. Ég var með Þresti og Hugrúnu í hóp.

Við byrjuðum á því að mæla músina hátt og lágt síðan skárum við músina opna og festum hana opna með títuprjónum. Þröstur byrjaði að skera hjá okkur en síðan skárum við bara bæði eftir það. Hugrún stóð og skrifaði (: Við náðum hjartanu, maganum og lifrinni heilli. Það kom mér mjög á óvart hvað lifrin var stór, en hún var stærri en maginn. Síðan fiktuðum við bara eftir það og skoðuðum. Við sáum vöðvana á fram og afturlöppum og fleira.Við notuðum lítinn hníf, og allskonar tangir og títuprjóna í þetta verkefni.

Síðan erum við að vinna í skýrlunni núna.

Ég og Þröstur að grufla í músinni