Lekaliðinn er svarti takinn hægrameiginn…
Halló,
Núna er það „spennandi“, við erum að læra um spennu og rafmagn. Á mánudaginn var það fyrirlestur hjá Gyðu eins og venjulega hún fó yfir þessi atriði,
Rafmagn – segulmagn
Fyrirlestur um segulmagn, segulkraft, hvernig hægt er að fá rafmagn úr segulmagni og tengslum þess við raforkuframleiðslu.
rafeindaseglar og seglanleiki málma
Klárum þriðja kafla og gerum upprifjanir í kaflalok.
Fullt af aukadæmum þar sem við leikum okkur að því að reikna rafspennu, rafstraum, rafafl og viðnám 
Kíkjum á nemendablogg sem mörg eru til fyrirmyndarForvitnilegt af youtube…
og af RUV
Mynd af rafmagnstöflunni heima…..muna að merkja inn á lekaliðann og setja svo myndina inn á verkefnabankann
.. og svo er könnun á morgun 
Hvað er rafmagn: það er erfit að segja frá því í fáum orðum en ég set inn slóð frá Vísindavefnum þar sem hann talar um rafmagn.
Til að búa til rafmagn þarf orku: (tekið héðan)
Við getum sýnt fram á stöðu- og hreyfiorku í einfaldri tilraun með blýanti.
Settu blýant á borðbrún og ýttu honum fram af þannig að hann detti á gólfi. Þegar blýanturinn er á hreyfingu notar hann hreyfiorku.
Taktu nú upp blýantinn og settu hann á borðið. Þú notaðir þína eigin orku til að lyfta honum upp og setja hann á borðið.
Þegar blýantinum er lyft upp erum við í leiðinni að yfirfæra orku á blýantinn. Þegar blýanturinn hvílir á borðinu býr hann yfir stöðuorku. Því hærra sem blýanturinn er þeim mun lengra er fallið. Það þýðir að því hærra sem blýanturinn er þeim mun meiri stöðuorku hefur hann.
Rafmagn sem búið er til í vatnsaflsvirkjunum nýtir sér orkugetuna í vatninu sem geymt er í miðlunarlónum. Þegar vatnið rennur í gegnum fallpípur stöðvarinnar og inn í vélarnar breytist stöðuorkan í hreyfiorku.
Það er þyngdarafl jarðar sem veldur því að vatnið rennur niður á við. Vatnið er undir þrýstingi þegar það kemur inn í vélar stöðvarinnar og er leitt inn í hverfilinn. Hreyfiorkan í vatninu fær hverfilinn til að snúast. Hverfillinn er festur við ás og efst á ásnum er rafalinn, sem hefur að geyma fjölda segulstála sem snúast hring eftir hring eins og hringekja. Utan við segulstálin eru miklir koparvafningar. Í koparvafningunum er vélarorkunni breytt í rafmagn sem er tilbúið til notkunar.
Núna er bara búið að vera gaman í náttúrufæði, það er búið að vera vísindavaka. Ég, Gunnhildur, Margrét og Karen vorum saman í hóp að gera tilraunir og hér er myndbandið 
Set líka inn myndbandið síðan í fyrri bara svona til gamans, Myndbandið varð ekki nógu gott, vegan tæknilegra örðuleikra !
2012:
http://www.youtube.com/watch?v=MHKbx4yCWEE
2011:
http://www.youtube.com/watch?v=-mXh6Jj9i80&context=C33f0400ADOEgsToPDskKptOLH212zE1-4GFyt6tiP
Halló….
Á mánudaginn kom Elsa Ingjalsdóttir framkvæmdarstjóri
Heilbrigðiseftirlis Suðurlands í heimsókn. Hún sagði okkur frá neysluvatni og hún var með glærukyninngu um örverur,leiðni og sýrustig. Svo í enda tímans fengum við að smakka tvæ mismunandi gerðir af vatni.
Fróðleikur:
Örverur: Mjög margar lífverur innan frumveruríkisins eru svo smáar, að þær sjást ekki með berum augum og eru í víðum skilningi nefndar örverur. Þannig eru t.d. allir gerlar örverur. Um er að ræða mjög stóran hóp með ákaflega mismunandi eiginleika; fjöldi þeirra getur verið gífurlegur þar sem vaxtarskilyrði eru hagstæð. Starfsemi gerla er mjög fjölbreytileg að gerð. Tekið af matis. Hér er líka rosalega góð skýring á överum.
Leiðni: Leiðni vatns segir til um styrk uppleystra rafhlaðinna efna og efnasambanda í vatninu, því meiri sem styrkurinn er því meiri er leiðnin. Leiðnin er einnig háð hitastigi vatnsins, hún vex með auknum hita. Ef gastegundir leysast upp í vatni og mynda hlaðin efnasambönd eykst leiðni vatnsins. Leiðni vatns getur því verið vísbending um streymi gastegunda inn í vatn. Tekið af vísindavefurinn.
Sýrustig: Sýrustig (pH) vatnslausna er mælikvarði sem segir til um það hversu súrar viðkomandi lausnir eru. Sýrustig ákvarðast af magni hlaðinna vetnisjóna, H+, í vatnslausninni. Í hverri sameind vatns eru tvö vetnisatóm (H) og eitt súrefnisatóm (O) og er hún auðkennd með tákninu H2O. Örlítill hluti allra vatnssameindanna í vatni klofnar þó í jákvætt hlaðnar vetnisjónir (H+) annars vegar og neikvætt hlaðnar jónir, OH-, hins vegar. Þetta má tákna með eftirfarandi hætti:
H2O -> H+ + OH-
Magn eða styrkur sameinda eða jóna í vatni eða vatnslausn er gefið til kynna með því að tilgreina fjölda þeirra í hverjum lítra. Til þess er notuð sérstök mælieining sem hefur einkennisbókstafinn M, sem stendur fyrir fjölda móla í einum lítra. Í hreinu vatni við stofuhita (25°C) er styrkur H2O sameinda um 55,5 M, en styrkur H+ og OH-, hvors um sig, einungis um 0,000.0001 M. Síðarnefndu styrktöluna má tákna sem 10-7, þar sem -7 er veldisvísir styrktölunnar. Talan 7 er = 1 + fjöldi núlla sem fyrir koma í styrktölunni, sjá nánar í lok svarsins. Til enn frekari einföldunar er látið nægja að tiltaka einungis töluna sem fyrir kemur í veldisvísinum (það er 7 í þessu tilfelli). Sú tala er nefnd sýrustig og táknuð sem pH. Tekið af vísindavefurinn
Halló 
,
Á mánudaginn:
Eins og venjulega var fyrirlestur, hann var um jarðfræði, berg og steindir. Kláruðum glæru pakka og rifjum upp eldgosafræði síðan í fyrr
fimmtudagur:
Var mjög fjölbreyttur og vinnusamur tími. Verkefni og umfræður, undirbúningur fyrir könnun í þessari viku og fræðslu mynd og einstaklingsverkefni.
Föstudagurinn:
Vorum við í tölvuveri í vefrallí, mér fannst þetta mjög gaman og ég lærði mikið af honum. Þú getur skoðað verkefni í verfefnabók hjá mér á blogginu.
Steindir (e. mineral) eru skilgreindar sem náttúrulegt, einsleitt, fast efni með ákveðna efnasamsetningu og skipulega röðun frumeinda, yfirleitt myndað í ólífrænum ferlum. Meira en 4000 tegundir steinda eru þekktar í heiminum; á Íslandi hafa fundist rúmlega 300 tegundir.
Steindir má flokka á ýmsa vegu. Þannig má skipta steindum í frumsteindir og síðsteindir. Frumsteindir myndast við storknun bergkviku þegar bergið verður til. Ólivín, plagíóklas og ágít eru dæmi um algengar frumsteindir. Síðsteindir myndast við ummyndun bergsins. Dæmi um slíkt eru seólítar sem falla út í holum og sprungum í berginu þegar heitt vatn leikur um það.
Í steindafræðinni eru steindir flokkaðar eftir kristalbyggingu og efnasamsetningu. Á Náttúrufræðistofnun Íslands er stuðst við flokkunarkerfi Strunz & Nickel (2001). Þar er steindum skipað í 10 flokka eftir samsetningu. Þeim er síðan skipt í deildir, undirdeildir og hópa eftir kristalbyggingu og samsetningu. Sumum hópum er skipað saman í fjölskyldur. Sumar steindir má síðan flokka í mismunandi afbrigði. Steindir sem finnast saman í bergi, myndaðar við sömu aðstæður og í jafnvægi hver við aðra, eru sagðar vera í sama steindafylki.
Halló,
Í seinustu viku á fimtudaginn var stöðvavinna. Það voru nokkrar stöðvar og voru þær flestar með bókum á. Við áttum að skoða bækunar og fræðast um efnið sem var í þeim. Gyða sagði að við ættum ekki að skrifa mikið og eiginlega bara skoða. Þessar stöðvar voru aðalega um jarðfræði Íslands. Eins og t.d. innri og ytriöfl. Ég setti inn smá texta um jarðfræði á íslandi sem ég tók héðan. Mig langaði svo að seta inn þetta órúlega flott video af fjöllum frá BBC rosalega góð gæði !
Jarðfræði snýst ekki aðeins um þekkingu á aldri og gerð jarðlaga og jarðminja heldur einnig á þeim ferlum sem stjórna uppbyggingu og þróun þeirra. Með rannsóknum á steingervingum er auk þess aflað þekkingar um þróun lífs á jörðinni. Til að setja fram upplýsingar um jarðfræði landsins á einfaldan hátt eru gerð jarðfræðikort. Á slíkum kortum er dregin saman þekking um jarðlög og ýmis atriði sem þeim tengjast svo sem um halla jarðlaga, brotalínur, jarðhita,
 |
| Gossprunga í Heklu. Ljósm. Sveinn Jakobsson. |
eldvirkni, gerð setlaga og fleira. Íslenskur berggrunnur er ungur, ef miðað er við aldur meginlandanna, en elstu jarðlög hér eru um 15 milljón ára. Jarðgrunnur, eða laust efni á yfirborði, er að mestu frá lokum ísaldar eða yngri og skiptist í t.d. sanda, jökulruðning, skriður, jarðveg o.s.frv. Í lausum jarðlögum eru mikilvægar námur sem nýttar eru til mannvirkjagerðar en við nýtingu þeirra þarf að fara með gát, bæði vegna breytilegra efnisgæða og vegna verndar jarðminja, sem geta verið mikilvægur hlekkur í þekkingu á náttúru landsins.
Á Náttúrufræðistofnun hefur byggst upp safn bergtegunda, steinda og steingervinga sem eru hluti af lýsingu Íslands, en þau söfn eru opin þeim sem vinna að rannsóknum á jarðfræði landsins.
Halló Halló,
Þá erum við búin að loka hlekknum um efnafræði. Frekar ánægð því þessar efnablöndur og efnasameindi voru frekar erfið og þá tala ég ekki um að stilla efnajöfnur. En semsagt á fimmtudaginn síðast liðinn voru gerðar allskona tilraunir með þurrís. Þetta var mjög skemmtilegur tími og það væri ekki leiðinlegt að gera meira af tilraunum. Haft var nokkrar stöðvar, en þær voru;
Fyrsta stöðin kom mér mikið á óvart, við fengum sem sagt þurrís á baka og nokkrar tegundir á málmi t.d kopar,ál og stál. Við lögðum málmin á þurrísinn og þá koma þetta svakalega ískurhljóð. Ég veit nú ekki ástæðu þess, en þurrísinn bráðnaði snökklega þegar við lögðum, þá sérstalega koparinn á ísinn.
Önnur stöðin: Þurrís settur í stóran plastbala, mokað svo slatta af þurrís í hann og blásið sápukúlum yfir íslin. Þá svifum sápukúlunar fyrir ofan kuldan en sigur ekki niður. Stundum fóru reyndar sápukúlunar niður í ísinn og þá frusu sumar af þeim og nánast var hægt að halda á þeim.
Þriðja stöðin: Þessi stöð var sniiiiild. Við settum heitt vatn og þurrís í lítin bala svo mökuðum við svolítilli sápu á kantinn og á klút, rendum svo klúttnum yfir kantana á balanum svo að stór sápukúla myndaðist. Hér í þessu myndbandi er gert það sama, heppnaðist kanski ekki svona vel hjá okkur eins og hjá þessum manni.Flottast var þá þegar kúlan skrakk og reykur fór um allt.
Fjórða stöðin: Hér var settur smá þurrís í sittjhvort tilraunaglasið, settkalt í annað og heitt í hitt. Mikill munar var þar á því þurrísin í heita vatninu var mun fljótari að gufa upp, reyndar ekki skrítið því það er mjög rök rétt. Þetta er ís !
Fimmta stöðin: Hér var gert mjög svipað eins og í fjórðu stöðinni, nema við settum blöðru á endan á glasinu tilþess að sjá hvor ísinn mind fráðna hraðar. Blaðran á heita vatninu hélst varla á því bráðnuni og reykurinn var svo hraður og mikill. En á kalda vatninu var blaðarn í langan tíma á glasinu þanga til hún sprakk af.
Sjötta stöðin: Hér vorum við með kerti og þurrís, við kveiktum á kertinu og settum svo þurrísin nálægt, þá slökknaði á kertinu vegna súrefnisskorti. Þetta virkaði allveg eins og slökkvutæki.
Við erum búin að vera að vinna í ritgerðum á fullu og allir að leggja lokahönd á hana. Ég verð nú að segja að ég valdi mér kanski aðeins of erfit umfjöllunarefni, en það var búið að vara mig við svo ætti ekki að vera kvarta. Læri bara á þessu Þar sem ég er með albínó þá er ég mikið með erfðafræði í ritgerðiinni, einmitt núna erum við að læra í erfðafræði, datt þá bara í hug að taka smá kafla úr ritgerðinni minn og setja á bloggið , það hlýtur að vera í lagi. En hérna er hann sem sagt
Orðin víkjandi(recessive) og ríkjandi(dominant) eru höfð um arfgenga eiginleika og erfðaeindi. Albímismi er víkandi sjúkdómur. Mendel er maður sem er oft kallaður farið erfðafræðinnar. Hann var munkur sem gerði tilraunir með træktun garðertuplantna (baunagrös). Hann vissi ekkert um littinga og gen fyrr en hann fór að gera tilraunir. Hann dó án þess að fá viðurkenningu fyrir verk sín, því það var ekki fyrir en nokkrum árum eftir að fólk eða vísindarmenn áttuðu sig á því hann var búin að vera gera merkilegar tilraunir.
Ríkjanid gen eru táknuð með hástöfum. H fyrir háan vöxr plantna. Víkjandi gen eru táknuð með lágsöfu, h fyrir lágan vöxt plantna. Gen er grunneining erfða. Gen er hluti DNA-keðju sem ákvarðar tiltekið einkenni í gerð lífveru. Genin sem ákvarða hima ýmsi eiginleika eru staðsett á litningum sem eru þráðlegga frumulíffværi. Í vengjulegri líkamsfrumu eru litningarnir í pörum. Við samruna kynfrumna fá afkvæmin gen fyrir tiltekinn eiginleika frá sitt hvoru foreldrinu. Gen fyrir tiltekinn eiginleika frá öðru foreldrinu er í tilteknu sæti á öðrum litningum. Gen fyrir sama eiginleikann fræa hinum forelfrinu er í sama sæti á hinum litningum.[1]
Kynbundar erfðir tengjast líka albínisma mikið. X litningurinn inniheldur mörg gen sem eru mikilvæg fyrir vöxt og þroska. Y
littningurinn er minni er X litningurinn og hefur færri gen. Kona sem hefur breytt gen á X-litning er arfberi fyrir kynbundið ástand eða sjúkdóm. Þá ef kona er með breytt gen á X-littning sem er með albínsima, þá eru 50 % líkur að barn sem hún fæði
r verið albínói. Ef kona er arfberi merkir að hún hefur nánast aldrei sjúkdóminn þó hún hafi eitt breytt gen. Karlar hafa einn X litning og einn Y litning. Karl sem hefur breytt gen sem veldur sjúkdómi á X-litning fær því sjúkdóminn. Sjúdóma sem erfast á þennan veg eru sagðir hafa kynbundnar erfðir.[2]
Hææj
En í erfðafræði. Núna í mannerfðafræði. Erfðafræði snýst mikið um DNA. Mér finnst erfðafræðin frekar erfið.
Fyrirlestur á mánudaginn eins og venjulega og svo stöðvavinna á fimmtudaginn.
Skondið lag um DNA
Hér er texti frá Geni.is ,, frábær vefur
|
Erfðafræði er fræðigrein þar sem fengist er við rannsóknir á því hvernig eiginleikar erfast frá kynslóð til kynslóðar. Austurríski munkurinn Gregor Mendel (1822-1884) er talinn faðir nútíma erfðafræði en uppgötvanir hans vöktu þó ekki mikla athygli í uppahfi. Það var raunar ekki fyrr en nærri 40 árum eftir að hann birti niðurstöður sínar að heimurinn tók eftir þeim.Mendel áttaði sig á því að arfgengir eiginleikar lífvera eru ákvarðaðir af eindum sem erfast með reglubundnum hætti. Þessar eindir fengu nafnið gen og á öðrum áratug tuttugustu aldar var sannað að þær ættu sér samastað á litningurm í kjörnum frumna. Nú er talað um mendelískar erfðir og lögmál Mendels. Seinna varð ljóst að stökkbreytingar í ákveðnum genum breyttu eiginleikum ákveðinna próteina og virtist sem gen stýrðu með einhverjum hætti myndun þeirra. Um 1940 hafði verið safnað talsvert mikillar þekkingar á flutningi gena milli kynslóða og áhrifum þeirra á ýmsa eiginleika. Frekari þekking á samsetningu þeirra og starfsemi var hins vegar óþekkt enn. Lítil grein sem gefin var út árið 1953 sannaði hlutverk kjarnsýru (DNA) sem erfðaefnis en þeir James D. Watson og Francis Crick gerðu líkan af þessari merkilegu sameind sem reyndist vera tvöfaldur helix eða gormur. Þessi uppgötvun þeirra markaði upphaf sérstakrar greinar, sameindaerfðafræði, innan erfðafræðinnar en í henni tvinnast saman erfðafræði og lífefnafræði þar sem viðfangsefnið er erfðafenið. |
Hææj
Þar sem Gyða var ekki í þessari vikur var Evelyn með okkur og við lærðum náttúrufræði á ensku. Mér fannst þetta mjög flókið og skildi ekki neitt. Svo var ekki skóli á fimmtudaginn og föstudaginn, þannig það var ekki mikil náttúrufræði í seinustu viku.