hér er myndbandi mitt úr vísindavökuni!

ég , sandra Mjöll og katrín vorum saman með eldur í flösku.

Sem virkar þannig að maður tekur 2 L flösku og settur rauðspritt (megnað etanól isoprpanol butanon) svo kreistir maður flöskuna 15 x og dreyfir sprittinu vel innan í flöskuna og lætur hana á borð , tekur eldspýtu og kveikir á henni og settur hana alveg við stútin svo að það kveiknar eldur innan í henni.

hér er myndband eftir okkur söndru , katrínu og mig http://www.youtube.com/watch?v=FiytyEdOSm4 :D!

orðtök

•  kinetic energy = hreyfiorka
• potential energy = stöðuorka
• thermal energy = varmorka
• total energy = heildar orka

í dag vorum við að prófa energy skate prak á þessari síðu http://phet.colorado.edu/en/simulation/energy-skate-park

sem var mjög gaman því að kallinn var gg þroskaheftur og það var gg fyndið að nota eldflaugar kraft til að stjórna honum.það var líka hægt að fara á jörðina , tunglið og út í geim , júpíter til að sjá missmundani þyngdarkraft.þú getur líka valið gellu, strák , hund , pöddu eða bolta með missmunandi þyngd og getur breytt þyngdini og breytt völinum.svo geturu líka haft graph bar og séð hreyfi orku og stöðu , varmaorku og samtals.þú getur líka látið hann fara í hring og breytt brautini og bætt við hana á marga vegur!

Á mánudaginn var fyrirlestur hjá okkur og koma kona sem heitir Elsa  Ingjaldsdóttir , hún er framkvæmdastjóri heilbrigðiseftirlit Suðurlands.Vatnið okkar hefur ekki háva leiðni og er það ekki súrt , heldur ferskt og gott .okkar vatn er mjög hreint og við fáum það úr fjöllum sem rennur gegnum hraunið eða fjallið og hreinsast það.Annastaðar getur vatnið verið súrt og ekki gott á bragðið heldur flatt og ógeðslegt t.d. í Danmörku má ekki drekka vatnið í krananum nema sumstaðar vegna þess að það er svo efnaríkt og þá þarf maður að kaupa það í búðum og það vatn er oftast flatt vegna of hárri leiðni.Neysluvatn er matvæli , leiðninn hjá okkur er 100 en út er það 4000 þúsund og neysluvatn eða vantsbol eru friðuð.Við fengum að smakka vatn sem kemur frá Ingólfsfjalli og hveravatn , en vatniðfrá Ingólfsfjalli var miklu betra en hveravatnið , því að Ingólfsfjall hefur lægri leiðni en hveravatnið hefur hærri og verra á bragðið.Og sagði hún okkur frá einu sem kallast sundmannakláði.

Sundmannakláði

Sundlirfur fuglablóðagða (Schistosomatidae) valda útbrotum á fólki sem nefnd eru sundmannakláði en fólk kemst í snertingu við lirfurnar þegar synt er eða vaðið í vatni þar sem lirfurnar eru til staðar. Kláðabóla myndast eftir hverja lirfu sem ónæmiskerfi mannslíkamans nær að stöðva og er sönnun þess að tekist hafi að hefta för lirfunnar. Fái menn ekki ónæmisviðbrögð hafa lirfurnar náð að smjúga óáreittar inn í líkamann. Þar ná þær þó aldrei að þroskast eðlilega heldur drepast fyrr en síðar

Sundmannakláði var fyrst staðfestur á Íslandi 1997 þegar hundruð barna fengu kláðabólur á fætur eftir að hafa buslað í vaðtjörn í Fjölskyldugarðinum í Reykjavík. Fyrstu vísbendingar um sambærileg útbrot á Íslandi eru frá árinu 1925. Á seinni árum hefur sundmannakláði hrjáð fólk víðar á landinu, bæði þar sem jarðhita gætir eins og í Landmannalaugum en einnig í grunnum vötnum eins og Botnsvatni þar sem vatnið nær að hitna það mikið á sólríkum sumardögum að fólk sækir þangað til að vaða eða synda.

Fram til þessa hafa sundlirfur einungis fundist á Íslandi í vatnabobbanum (Radix peregra) en þar fjölga þær sér með kynlausri æxlun. Fullorðnar blóðögður hafa aftur á móti verið staðfestar í fjórum tegundum andfugla: álft (Cygnus cygnus), grágæs (Anser anser), stokkönd (Anas platyrinchos) og toppönd (Mergus serrator). Sem stendur eru átta tegundir fuglablóðaðga þekktar í lífríki landsins.

var ekki í skólanum þessa viku

Verkefni.

Hver gaf út fyrsta jarðfræðikortið á Íslandi og hvenær?.Guðmundur Kjartansson árið 1962

Hvað sýna jarðfræðikort?Þau sýna aldur og gerð þeirra jarðlaga sem Ísland er uppbyggt úr ásamt  .atriðum sem tengjasr s.s. gígum og brotalínum á íslandi  auk þess annara þátta , jarðhita , halla og steingerfinga

Hvað táknar guli liturinn á þessu korti?Gulli litur inn táknar súrt t.d. súrt gosberg .Tertíer og frá ísöld og súr hraun eftir ísöld yngra en 1100 ára og eldra en 1100 ára.

Hvað er steind?  Nefndu dæmi um hvernig þær eru flokkaðar.Steind er eðalsteinar eða gimsteinar og skrautsteinar sem hafa næga hörku til þess að rispast ekki við daglega notkun.

Hvaða nýja íslenska steind fannst fyrir nokkrum árum?.Hún heitir Cavansít sem var fundinn á austurlandi árið 2001.

Hvað er merkilegt við móberg?Móber er bergtegund , sem verður til við gos undir jökli eða vatni þar sem gosopið er nálægt eða rétt undir yfirborði og rétt undir yfirborði er þrýstingurinn ekki nægur til að halda kvikuni niðri heldur brýst hún upp á yfirborðið í gufusprengingum og verður að gosösku , sem er glersalli.

Segið frá myndun SurtseyjarHún myndaðist í neðaansjávargosi í nóvember árið 1963 ,þar semfyrir var um 130 m sjávardýpi.Fram af meðan sjór komst inn í gíginn og tókst vatnið og gljóandi hraunbráð með miklum srpreinginum sem mynduðu gosösku og gjall.

Segðu frá flokkun bergs..Strokuberg , djúpberg ,gosberg ,setberg , molaberg efnaset , lífrænt , myndbreyttberg.

Hvað eru jarðminjar (geosites)?Einhverjar myndir sem eru sérstakar á einhverhátt eða aldur þeirra .

1. 1.  Hvaða viðmið eru notuð við mat á verndargildi jarðminja á Íslandi?

Fjölbreytni og fágæti, stærð, samfella og tengsl við myndunarhátt eða myndunarsögu, sjónrænt gildi og fegurð.

• Alþjóðlegt mikilvægi s.s. upplýsingagildi, vísinda- og rannsóknargildi.
• Fágætt dæmi um jarðfræðilega myndun, atburð eða tímabil.
• Gildi vegna umhverfisbreytinga og loftslagssögu.
• Gildi vegna þróunar lífsins.
• Menningargildi, t.d. vegna trúar eða sögu.

Heimild http://www.ni.is/jardfraedi/verndjardminja/

Hvaða hættur steðja að jarðminum?

• Eyðing – sem getur verið vegna nýtingar ákveðinna jarðefna.
• Skerðing – sem verður vegna stíga, vega, línulagna, mannvirkja o.þ.h.
• Hula – sem verður vegna miðlunarlóna, byggðar, landfyllinga, landgræðslu, skógræktar o.fl.

http://www.ni.is/jardfraedi/verndjardminja/

Stöðvavinna. Fimmtudagur.

Stöð 1

Hrafntinna

Uppruni:hrafntina myndast við snögga kælingu líkparítkviku.

Lýsing: Hrafntinna er líparítsgler,hrafnsvört og stundum dökkgrá á litin og glergjáandi.Og er er mjög oft rákótt, við högg sundrast hún í marga oddhvassa bita.

Stöð 2

Stilbit.

Ópal.

Líparít.

Líparít er súrt berg með kristalsýrumagni yfir 67%.það er ljósgrátt eða gullleitt , eða bleikt á litinn og dulkornótt.þetta finnst víða og eru t.d. nærr torfsjökli og í kerlingarfjöllum.Nafnið er komið frá lipareyjum norður af skilley.

Stöð 8.

Hannes er spordreki og er hann hrafntinna og tópas,Sandra er krabbi og er glerhallur og rúbín,ég er bogamaður og ég er blágrýti og túrkins.

Ég var með Söndru Mjöll og Hannesi í hóp á fimmtudaginn.

Hrafntinna       Stilbit 

 Ópal   Líparat 

Mánudagur.

á mánudaginn fóru við yfir glærupakka og vorðum að læra um jarðsögu hrunamannahrepps og tölum við um steina.

Algeingarsteinategundir í hrunamannahreppi eru?

• blágrýti
• móberg
• líparít

Hrunamannahreppur er á flekka sem kallast hreppaflekkin en hann er á milli evrópuflekkans og ameríkuflekkans.Kerlingarfjöll eru meginn eldstöð í hrunamannahreppi og er þar að finna líparít og er það virkt jarðhitasvæði .

Á fimmtudaginn vorum við að prófa þurrís. ég og ásta vorum saman í hóp og prófuðum við fyrst málmur og þurrís, þegar málmur snertir þurrís er einsvo að hann bræði hann en hann gufar upp við snertingu hans og hversu fast þú þrýstir, en best var að nota kobar og fer hann beint í gegnum ísinn.Einsvo margir vita ´ryður þurrís frá sér súrefni og þegar við reyndum að setta eld allveg að þurrísinnum slökkvaðist á eldinum vegna súrefnisskort en ekki vegna kulda.Ef maður blæs sápukúlur í box með fullt af þurrís fljóta sápukúlurnar í miðju boxsins , stundum þegar þær setjast á þurrísinn frosna þær, en það er mjög magnað þegar það gerist.Við settum þurrís í 2 hilki og settum heit vatn í annað og kalt i hitt svo settum við blöðrur á hilkið og sjáum hvor væri fljótar að blása upp , en heit vatn blæs blöðruna fljótari upp og  það er geðveikt spess að sjá gufuna koma upp og að maður geti sogað hana upp.Svo fórum við á aðra stöð og settum klút í sápubað og nudduðum sápu í kringum brúnina á balanum og settum þurrís í balan , heltum heitu vatni í hann og settu smá sápu í balan og þá kom vatnsgufa og svo fórum við með klútinn hægt yfir balan þanga til að það kom risastór kúla og hún blés upp og við tókum fullt af myndum og myndböndum !!

þurrís er Co2(s) sem verður Co2(g) þegar það er sett vatn á hann því að hann bráðnar ekki heldur gufar upp

Jón (eða fareind) er frumeind eða hópur frumeinda með rafhleðslu. Jón sem hefur fleiri rafeindir í rafeindahveli sínu en róteindir í kjarnanum er neikvætt hlaðin jón og er stundum nefnd anjón frá gríska orðinu ἀνω (anο) sem þýðir „upp“ (líka forjón og mínusjón) því hún laðast að forskautum. Jákvætt hlaðin fareind hefur færri rafeindir en róteindir og er kölluð katjón frá gríska orðinu κατά (kata) sem þýðir „niður“ (líka bakjón og plúsjón) því hún laðast að bakskautum. Ummyndun frumeindar úr óhlaðinni frumeind yfir í jón og jónunarástand er kallað jónun. Þegar jónum og rafeindum er hópað saman til að mynda hlutlausar frumeindir er það kallað jónfang.

Ein- og fjölatóma jónir eru táknaðar með hávísi þar sem plús eða mínus merki gefur til kynna hleðslu og fjölda rafeinda gefinn eða tekinn. Til dæmis: H⁺, SO₃^-2.

Öreindir (e. elementary particles) eru örsmáar einingar sem allt efni í heiminum er sett saman úr. Borðið í kennslustofunni, Esjan, tunglið, sólin, vatnið og þú, allt er þetta búið til úr öreindum. Öreindir eru ódeilanlegar einingar, það er að segja ekki samsettar úr öðrum ögnum.

Í lotukerfinu (periodic system) er öllum frumeindum eða atómum sem til eru skipað í kerfi sem hægt er að sýna í töflu. Taflan sýnir innbyrðis skyldleika frumeindanna eftir massa þeirra, sætistölu og rafeindaskipan. Lotukerfið sýnir um leið efnafræðilegan skyldleika frumefna (elements), það er efna sem samsett eru úr einni gerð frumeinda hvert um sig.

Frumeindir eru samsettar úr kjarna (nucleus) í miðju og neikvætt hlöðnum rafeindum (electrons) umhverfis hann. Frumeindarkjarni inniheldur meðal annars jákvætt hlaðnar agnir sem nefnast róteindir (protons). Fjöldi rafeinda og róteinda í frumeind er jafn og nefnist sætistala (atomic number). Rafeindir eru dreifðar umhverfis kjarna á svæðum sem nefnast líkindasvæði eða svigrúm (orbital). Svigrúm eru auðkennd með þremur tölum, það er skammtatölunum n (meginskammtatala), l (hverfiþungatala) og m (ofanvarpstala).

Sætistala (Z) er hugtak notað í efnafræði og eðlisfræði sem stendur fyrir fjölda róteinda í kjarna frumeinda. Í óhlaðinni frumeind er fjöldi rafeinda sá sami og fjöldi róteinda.

Sætistala átti upprunalega um sæti frumefnis í lotukerfinu. Þegar Mendeleev raðaði frumefnunum, sem þekkt voru á hans tíma, eftir efnafræðilegum eiginleikum, var það augljóst að ef þeim var raðað í röð eftir atómmassa kom í ljós nokkuð ósamræmi. Sem dæmi, ef joði og tellúr var raðað í röð eftir atómmassa, virtust þau vera í vitlausri röð, en ef þeim var víxlað pössuðu þau betur. Með því að raða þeim í röð eftir líkum efnafræðilegum eiginleikum, var tala þeirra í kerfinu sætistala þeirra. Þessi tala virtist vera næstum í hlutfalli við massa frumeindanna, en eins og þetta misræmi gat með sér, virtist sætistalan endurspegla einhverna annann eiginleika en massa.

Nifteind er þungeind með enga rafhleðslu og massa upp á 939,6 MeV/c² (1,6749 x 10^-27 kg, rétt meiri en róteind). Spuni hennar er ½ og hún flokkast því til fermíeinda.

Rafeind (áður kölluð elektróna) er neikvætt hlaðin létteind, sem ásamt kjarneindum myndar frumeindir. Sígilt líkan af frumeind gerir ráð fyrir að rafeindir fari á miklum hraða umhverfis kjarnann. Massi rafeindar er aðeins um 1/1500 af massa róteindar. Rafeindir haldast á ákveðnum rafeindahvolfum umhverfis kjarnann (sjá rafeindahýsing). Jáeind er andeind rafeindarinnar og deilir því öllum eiginleikum hennar nema hleðslunni, sem er jákvæð.

Róteind (áður kölluð prótóna) er þungeind með rafhleðslu upp á eina jákvæða einingu (1,602 × 10^-19 kúlomb) og massann 939,6 MeV/c² (1,6726 × 10^-27 kg, eða um 1836 sinnum massi rafeindar). Spuni hennar er ½ þ.a. hún flokkast sem, fermíeind. Róteind telst stöðug, þar sem lægra mark helmingunartíma hennar er 10³⁵ ár, þ.e. mörgum stærðargráðum meiri en aldur alheims. Til eru kenningar um að róteind hrörni.

hér er ritgerðin jöklar og Vatnajökull !!