þetta er síðasta blog í grunnskóla og við höfum verið að upprifja fyrir lokapróf og skoða gömul próf , vinna í verkefnum , upprifjunarheftum og fleira!

Hér eru nokkur dæmi sem við gerðum um kraft og hreyfingu !

1. spurt um ferð !

A. ferð hlutar sem fer 30 km á 6 klst er ?  30 km / 2 klst = 20 km á klst.

 B. bátur fer 160 km á 17 klst. hver er ferð hans? 160km / 17 klst = 9,41 km á klst.

2. Spurt um hröðun !

A. hver er hröðun hlutar sem breytir hraða sinum á 5 sek úr 0 m/ske í 100 m/sek?? 5 sek – 0m/sek deilt með 25 m/sek = 5 m/sek í öðru veldi.

3. spurt um kraft !

 Bíll hefur massan 1000 kg. hröðun hans er 20 km/klst í öðru veldi. hversu mikinn kraft þarf til að koma bílnum af stað .??

1000 kg x 20 km / klst í öðru veldi = 20000 N

Svo svöruðum við nokkrum spurningum í gömlu samræmdu prófi og það voru spurningar um líffræði ,jarðvísindi ,eðlisvísindi.

Við gerðum texta um áhveðið efni og gerðum bækling og svöruðum við honum en í honum kom fram DNA og RNA , flekkar , hvað efnafræði er , frumeindir ,efnafromúlur , mæálmar , kraft og rafhleðslu ,  hita og varma ,eðlisfræði , eldfjöll ,flokkunarfræði ,einkinni lífvera , tengsli í vistkerfi , mítósa og meiósa ,þróun manna , erfðir ríkjandi og víkjandi gen .

Svo í lok tímans hlustuðaum við á fuglahljóð og giskuðum hvaða fugl á hvert hljóð þar kom t.d. hrafn , lóa , tjaldur , grágæs , önd , kría , himinbrymi , stari , músarindil , hetumáfur , haf örn , gráugla , rúpa og fleiri fuglar. En hérna er smá um fugla .!

Fuglar !

fuglar eru tvífætt hryggdýr með heit blóð og verpa eggjum , þeir nærast af blómsafa , jurtum , fisk , skordýrum og fræum . það eru 9000 núlifandi fuglategundir til . það eru um 28 ættblákar fugla.Flestir fuglar eru dagdýr, en sumir, eins og uglan, eru næturdýr eða rökkurdýr. Margar tegundir fugla eru farfuglar og ferðast eftir árstíðum langan veg milli ólíkra heimkynna meðan aðrir eyða nær öllum tíma sínum á hafiúti. Sumir geta haldist á flugi dögum saman og jafnvel sofið á flugi.Algeng einkenni fugla eru tannlaus goggur fyrir munn, egg með harðri skurn, hröð efnaskipti og létt, en sterk, beinagrind. Flestir fuglar geta flogið þótt til séu ófleygir fuglar sem hafa glatað þessum hæfileika.

DNA er ?

DNA er erfðaefni allra lífvera. Það kemur fyrir í litningum í dýrum sem og plöntum og er í frumukjarna. DNA- sameindir litninganna skiptast í starfseiningar sem kallaðar eru gen . Þær eftir myndast með mikilli nákvæmni í hverri frumukynslóð þannig að hver afkvæmisfruma fær nákvæmlega sams konar DNA, það er að segja sams konar gen og foreldrisfruman. Mistök í eftirmyndun eru sjaldgæf en ef þau verða getur það haft alvarlegar afleiðingar. Arfgengar breytingar á erfðaefninu eru nefndar stökkbreytingar.

Hvert er þá hlutverk RNA?

 Það er reyndar margvíslegt. RNA er ómissandi fyrir starfsemi gena. Þegar gen eru virk eru tekin af þeim RNA afrit, svokallað RNA, sem síðan eru notuð sem nokkurs konar mót við myndun prótína. Þá ákvarða hver þrjú kirni RNA- sameindar stöðu einnar amínósýru í prótíni. Það eru þó ekki amínósýrurnar sjálfar sem raðast á RNA-     mótið heldur eru þær fluttar þangað á litlum RNA- sameindum, svonefndum RNA- sameindum, sem tengjast mótinu. Þetta gerist á frumulíffærum sem nefnd eru ríbósóm. Þar er amínósýrukeðja prótínanna smíðuð. Ríbósóm eru byggð úr prótínum og RNA. RNA kemur því víða við sögu þegar erfðaboðum er komið til skila.

DNA og RNA eru kjarnsýrur sem báðar eru afar mikilvægar fyrir allar lífverur, sú fyrri sem erfðaefni en sú síðari sem túlkandi erfðaboða.

Hvert er hlutverk DNA?

DNA(deoxýríbósakjarnasýra) er í kjarna allra fruma. DNA er uppistaða lífs og geymir upplýsingar sem þarf til að búa til þau prótín sem eru nauðsynleg fyrir vöxt, þroska líffæra og ákvarðar einkenni og hæfileika
Helsta hlutverk DNA er að geyma heimildir um gerðir prótína. Prótín eru úr amínósýrum og myndast í ríbósunum. Upplýsingar sem DNA býr yfir um röðun amínósýrum í prótíni eru afrituð í efnasamband sem kallast RNA( mótandi ríbósakjarnasýra). DNA og RNA eru kjarnasýrur sem eru báðar mjög mikilvægar fyrir allar lífverur. DNA er erfðaefni og RNA er túlkandi erfðaboð.
Áður en prótín verður til úr upplýsingum sem  DNA geymir þarf að afrita bút úr því. DNA er afritað með því að amínósýrur lesa það og mynda RNA. RNA er afrit af DNA.

 Skipting frumunar ?

Þegar fruma skiptir sér er allt DNA-ið í frumunni eftirmyndað því nýju dóttir-frumurnar þurfa báðar að innihalda alla litlinga lífverunnar. Í DNA eftirmyndun eru þræðir veim aðskildra og nýjir þræðir myndaðir við þá báða.

Heimildir http://www.laugalaekjarskoli.is/lok10/09/DNA.html og á http://visindavefur.hi.is/svar.php?id=175 !!:D

Mynd heimild tekinn af   http://www.laugalaekjarskoli.is/lok10/09/DNA.html

hvað er eðlisfræði ?

• Eðlisfræði er sú grein náttúruvísindanna sem fjallar um samhengi efnis, orku, tíma og rúms og beitir vísindalegum aðferðum við hönnun líkana, sem setja náttúrufyrirbæri í stærðfræðilegan búning.
• Eðlisfræði er með 24 undirflokka.

hér eru um nokkrir undirflokka eðlisfræðinar.

•  Jarðeðlisfræði er undirfrein jarðvísindanna og eðlisfræðinnar sem fæst við rannsóknir á jörðinni.
• Stjarneðlisfræði er undirgrein stjörnufæðinnar sem fæst við eðlisfræði alheimsins þ.á m. efnislega stjarna og stjörnuþoka á borð við skærleika , þéttleika , hita og efniafræðilega uppbyggingu.
• Geislun erhugtak í eðilsfrði ,en þá er oftast átt við rafsegulgeislun , en á einning við agnageislun og þyngdargeislun.
• Kjarneðlisfræði er undirgrein eðlisfræðinnar sem fæst við rannsóknir á kjarna frumeinda.
• Þétteðlisfræði eða strokufræði er víðtk grein innan eðlisfræðinnar , sem fjallar um stórsja eiginleika þéttefnis , t.d. rafleiðni , fasaskipti og seguleiginleika og beitir aðferðum skammtafrðinnar til að tengja saman smá- og stórsji eiginleika þéttefnis.
• Orka er grundvallarstærð sem hvert  eðlisfræðilegt kerfi hefur að geyma. Orka er skilgreind sem magn vinnu sem þarf til að breyta ástandi eðlisfræðilegskerfis
• Öreindafræði eða háorkueðlisfræði er grein innan eðlisfræðinnar, sem reynir að lýsa eiginleikum og víxlverkun efnis og geislunar. Staðallíkanið lýsir öreindum og víxlverkun þeirra. Einnig er fjallað um grunnkraftana fjóra: sterka og veika kjarnakraftinn, rafsegulkraftinn og þyngdarkraftinn.
• Sígild aflfræði (stundum kölluð klassísk aflfræði) er eðlisfræði, sem fæst við krafta sem verka á hluti.
• Ljósfræði er undirgrein eðlisfræðinnar og fæst við rannsóknir á eiginleikum ljóss og víxlverkun þess við efni.
• Varmafræði er sú grein eðlisfræðinnar sem fjallar um flutning á orku á milli kerfa.
• Eðlisfræðilögmál er stærðfræðilegt samhengi á milli mælanlegrar stærðar og þeirra þátta sem hluturinn, sem á að mæla, er háður. Þetta er grundvallarhugtak í eðlisfræðinni.Eðlisfræðilögmál eru yfirleitt sannreynd med tilraunum. Tilraunir hafa alltaf einhverja óvissu í sér og því er hægt ad segja að eðlisfræðilögmál séu nálganir á því sem mælt er vegna þess ad líkanið, sem er byggt út frá tilraununum, lýsir mæliniðurstöðum innan einhverja skekkjumarka.Fræg eðlisfræðilögmál eru t.d. lögmál Newtons og jöfnur Maxwells.

Heimildir ( http://is.wikipedia.org/wiki/Flokkur:E%C3%B0lisfr%C3%A6%C3%B0i )

Hvað er Líffræði?

•  15 undirflokkar Líffræðinar .
• Líffræði eða lífvísindi er sú vísindagrein sem fjallar um lífið. Allir þættir lífs eru rannsakaðir, allt frá efnasamsetningu lífvera að umhverfiþeirra og atferli. Einnig er fjallað um sögu lífs frá uppruna og þróun þess fram til okkar daga. Alþjóðlegt heiti greinarinnar, biologia, er komið úr forngrísku og er sett saman af orðinu bio, sem merkir líf, og viðliðnum logia, sem merkir meðal annars fræði.

Hér er um undirflokkanan !

• Dýrafræði er grein sem snýst um rannsóknir á dýrum.
• Erfðafræði rannsakar hvernig eiginleikar flytjast frá foreldrum til afkvæma.
• Fiskifræði snýst um hvers kyns rannsóknir á fiskum.
• Frumulíffræði er grein sem rannsakar minnstu einingar lífs, þ.e. frumur.
• Grasafræði er grein sem rannsakar plöntur.
• Lífeðlisfræði er grein sem fjallar um starfssemi lífvera.
• Lífefnafræði er grein sem rannsakar efnahvörf sem eiga sér stað í lífverum.
• Líffærafræði mannsins er grein sem fjallar sérstaklega um líffærakerfi manna.
• Líflandafræði fjallar um útbreiðslu lífvera í náttúrunni.
• Líftækni fjallar um hagnýtingu lífvísindanna í ýmsu tilliti.
• Líkamsfræði er grein sem fjallar um líkama lífvera.
• Sameindalíffræði er grein sem tengir saman erfðafræði og lífefnafræði og snýst um gen, tjáningu þeirra og starfsemi genaafurða í lífverum.
• Vefjafræði er grein sem rannsakar vefi lífvera.
• Vistfræði er grein sem snýst um rannsóknir á stöðu hinna ýmsu lífvera í náttúrunni og þau áhrif sem þær hafa á umhverfi sitt.
• Örverufræði fjallar um örverur og hvaðeina sem þeim tengist.

Megineinkenni lífvera

Aðalgrein: Líf (líffræði)

Ýmsir þættir og ferli eru sameiginleg á meðal lífvera og má telja grundvallar atriði lífsins. Þær verur sem búa yfir þessum eigindum má þá líta á sem „fullgildar“ lífverur. Til að mynda samanstanda allar lífverur af frumum sem allar eru um margt svipaðar að byggingu. Hafa til dæmis frumuhimnu úr fosfólípíðum og eru samsettar úr sams konar lífefnum. Allar lífverur hljóta í arf erfðaefni (frá foreldri eða foreldrum) sem inniheldur erfðamengi lífvera. Þroski fósturvísa hjá fjölfruma lífverum sýnir áþekk formfræðileg skref og þroskaferlinu er stjórnað með tjáningulíkra erfðavísa.

Þróun: meginregla líffræðanna

Aðalgrein: Þróun

Rannsóknir líffræðinga hafa leitt í ljós að allar lífverur eru afkomendur sameiginlegs áa og hafa orðið til fyrir tilstilli þróunar. Þetta er meginástæða þess að lífverur eru svo líkar að gerð ogatferli. Charles Darwin setti fram þá útgáfu þróunarkenningarinnar sem enn er í gildi og skilgreindi drifkraft hennar, náttúruval.

Upprunaflokkun lífvera

Aðalgrein: Flokkunarfræði

Þrátt fyrir að lífverur séu líkar í grundvallaratriðum, þá er afar mikinn fjölbreytileika að finna innan lífríkisins, til dæmis hvað varðar atferli, form og efnaskipti. Til þess að kljást við þennan fjölbreytileika hafa líffræðingar reynt að flokka allar lífverur. Flokkunarkerfið ætti að taka mið af skyldleika lífvera og endurspegla þróunarsögu þeirra. Slík flokkun heyrir undir flokkunarfræðiog nafngiftargræði, þar sem lífverur eru flokkaðar í hópa (taxa) sem bera hvert sitt fræðiheiti. Lífverur eru flokkaðar í þrjú lén: gerla, fyrnur og heilkjörnunga. Innan lénanna eru síðan smærri flokkunar einingar, svo sem ríki, fylkingar og flokkar. Veirur, naktar veirur og prótínsýklar eru einnig taldin til viðfangsefna líffræðanna, þó svo hæpið sé að telja þessar verur til lífvera í eiginlegum skilningi.

Samvægi: aðlögunarhæfni lífvera

Aðalgrein: Samvægi

Samvægi er tilhneyging lífkerfa til að bregðast við áreiti (breytingum í umhverfi o.s.frv.) þannig að innra jafnvægi haldist innan ásættanlegra marka. Allar lífverur, einfruma og fjölfruma, reyna eftir fremsta megni að halda líkamlegu jafnvægi. Samvægi sést hjá frumum sem leitast við að halda jöfnu sýrustigi eða saltmagni (sjá osmósa), hjá fjölfrumungum með heitt blóð sem leitast við að halda réttum líkamshita og í vistkerfum — t.d. þegar að koldíoxíð magn eykst, er meira brennsluefni handa plöntum svo að meira vex af þeim og þær eyða umfram koldíoxíði og koma á jafnvægi. Vefir og líffæri leitast einnig við að halda samvægi.

Samverkun: lífveruhópar og umhverfið

Aðalgrein: Vistfræði

Allar lífverur verka á víxl við aðrar lífverur og umhverfið. Stórt vandamál sem blasir við rannsóknum á stórum vistkerfum er að það eru svo margar víxlverkanir sem geta átt sér stað og erfitt að rekja eina til enda eða upphafs. Eins og ljón bregst við umhverfi sínu á veiðum á gresjunni bregst baktería við sykursameind sem verður á leið hennar. Hegðun lífvera gagnvart öðrum er hægt að flokka í samhjálp, árásagirni, gistilíf og sníkjulíf. Málið vandast þegar farið er að skoða samband lífvera í vistkerfi og heyra þær athuganir undir vistfræði.

°

Heimildir ( http://is.wikipedia.org/wiki/L%C3%ADffr%C3%A6%C3%B0i )

Sýrustig Sýrustig (pH) vatnslausna er mælikvarði sem segir til um það hversu súrar viðkomandi lausnir eru. Sýrustig ákvarðast af magni hlaðinna vetnisjóna, H⁺, í vatnslausninni. Í hverri sameind vatns eru tvö vetnisatóm (H) og eitt súrefnisatóm (O) og er hún auðkennd með tákninu H₂O. Örlítill hluti allra vatnssameindanna í vatni klofnar þó í jákvætt hlaðnar vetnisjónir (H⁺) annars vegar og neikvætt hlaðnar jónir, OH^-, hins vegar. Þetta má tákna með eftirfarandi hætti:

H₂O -> H⁺ + OH^-

Magn eða styrkur sameinda eða jóna í vatni eða vatnslausn er gefið til kynna með því að tilgreina fjölda þeirra í hverjum lítra. Til þess er notuð sérstök mælieining sem hefur einkennisbókstafinn M, sem stendur fyrir fjölda móla í einum lítra. Í hreinu vatni við stofuhita (25°C) er styrkur H₂O sameinda um 55,5 M, en styrkur H⁺ og OH^-, hvors um sig, einungis um 0,000.0001 M. Síðarnefndu styrktöluna má tákna sem 10^-7, þar sem -7 er veldisvísir styrktölunnar. Talan 7 er = 1 + fjöldi núlla sem fyrir koma í styrktölunni, sjá nánar í lok svarsins. Til enn frekari einföldunar er látið nægja að tiltaka einungis töluna sem fyrir kemur í veldisvísinum (það er 7 í þessu tilfelli). Sú tala er nefnd sýrustig og táknuð sem pH.

Mælingar

Mæla má sýrustigið með því að:

• bæta sýrustigsvísinum við upplausnina á meðan fylgst er með. Litur vísisins getur til kynna sýrustigið.
• nota sýrumæli
• nota sýrustigspappír sem breytir um lit eftir því hve súr upplausnin er

Þar sem sýrustigsskalinn er á lograskala byrjar hann ekki á núlli.

Jón

Þetta er samheiti yfir hlaðnar agnir, hvort sem þær hafa jákvæða eða neikvæða hleðslu.

Allt efni er samsett úr atómum sem menn sjá yfirleitt fyrir sér sem kúlulaga. Þau eru samsett úr róteindum, nifteindum og rafeindum. Róteind hefur jákvæða (+) hleðslu, nifteind er óhlaðin og rafeind hefur neikvæða (-) hleðslu. Massi róteinda og nifteinda er nánast eins, en rafeind er 1836 sinnum léttari en róteind. Róteindir og nifteindir mynda saman kjarna sem er örsmár miðað við heildarstærð atómsins og rafeindirnar eru á handahófskenndri hreyfingu í kringum kjarnann. Stærðarhlutföllunum er stundum lýst þannig að kjarninn væri eins og fiskifluga í miðjunni ef settir væru saman á hliðunum tveir fótboltavellir sem afmörkuðu stærð atómsins.

Orðið atóm felur í sér að um sé að ræða óhlaðna ögn. Kjarninn er jákvætt hlaðinn en umhverfis hann eru jafnmargar rafeindir og róteindir eru í kjarnanum, og því jafnast hleðslurnar út; atómið er óhlaðið út á við.

Ef atóm gefur frá sér rafeind eða rafeindir af rafeindaskýinu sem er umhverfis kjarnann myndast hlaðin ögn eða jón. Jákvæðu hleðslurnar í kjarnanum eru þá fleiri en neikvæðu rafeindirnar umhverfis kjarnann og því er ögnin jákvætt hlaðin. Jákvætt hlaðin ögn er kölluð katjón, bakjón eða plúsjón (e. cation). Katjónin sem hér var lýst væri kölluð einatóma katjón, þar sem um væri að ræða einfalda katjón sem myndast úr einu atómi.

Hleðsla jónarinnar er gefin til kynna með tákni eins og sýnt er í þessum dæmum: Na⁺, Ca²⁺, K⁺ og Fe³⁺. Tölustafurinn gefur stærð hleðslunnar til kynna. Í Na⁺, hefur natrínatómið tapað einni rafeind og í Fe³⁺ hefur járnatóm tapað þremur rafeindum og því er jákvæða hleðslan þrjár plúshleðslur.

Ef óhlaðið atóm tekur hins vegar upp rafeind eða rafeindir frá umhverfinu og þær bætast í rafeindaskýið umhverfis kjarnann, eru á ögninni fleiri rafeindir heldur en sem nemur kjarnhleðslunni. Við þetta myndast neikvætt hlaðin ögn eða anjón sem hefur einnig verið kölluð forjón eða mínusjón (e. anion). Á hliðstæðan hátt og hjá katjónum er hleðsla jónarinnar gefin til kynna með efnatákni frumefnisins með mínustákni (-) fyrir ofan og aftan. Tölustafurinn sem stendur með mínus merkinu gefur stærð hleðslunnar til kynna. Dæmi um þetta eru Cl^-, F^-, S^2-og Se^2-.

Hér hefur verið lýst dæmum um einatóma jónir, það er að segja jónir sem myndast úr einu atómi. Jónir geta einnig verið fleiratóma, þannig að úr nokkrum atómum myndast skilgreint efnasamband sem auk þess nær sér í rafeindir til viðbótar frá umhverfinu (anjónir) eða gefur frá sér rafeindir (katjónir). Dæmi um fleiratóma anjónir eru SO₄^2-(súlfat), CO₃^2- (karbónat) og PO₄^3- (fosfat).

Í anjóninni SO₄^2- er að finna rafeindir sem fylgja brennisteinsatóminu, rafeindir sem fylgja súrefnisatómunum fjórum og tvær rafeindir til viðbótar sem einingin SO₄ nælir sér í frá umhverfinu. Hleðsla anjónarinnar er því tveir mínusar og hún er eins og áður táknuð með tölustafnum tveimur og mínusmerki, upphækkuð fyrir aftan efnatáknin sem gefa samsetningu anjónarinnar til kynna.

Hliðstæð skýring gildir um katjónir og dæmi um algenga fleiratóma katjón er NH₄⁺ (ammóníumjónin).

Þar sem massi rafeinda er óverulegur miðað við massa róteinda og nifteinda er massi atómsins nánast hinn sami og massi kjarnans. Það hefur því nánast engin áhrif á massann að bæta við rafeindum og mynda anjónir eða fjarlægja rafeindir og mynda katjónir. Massi einatóma jóna er því hinn sami og massi atómanna sem jónirnar eru myndaðar úr.

Um aðdrátt og fráhrindingu milli jóna gildir sama regla og um krafta milli plús- og mínushleðslna yfirleitt: Fráhrinding milli samstæðra jóna en aðdráttarkraftur milli anjónar og katjónar. Úr anjónum og katjónum má mynda föst efni, svokölluð jónísk efni, en einkenni þeirra er að þau eru samsett úr anjónum og katjónum. Anjónirnar eru stöðugar sem anjónir og katjónirnar sem katjónir og sterkir rafkraftar draga jónirnar hvora að annarri og halda þeim saman í kristallsgrind.

Dæmi um slíkt efni er matarsalt eða NaCl (natríumklóríð), sem er jónískt efni samsett úr katjónum (Na⁺) og anjónum (Cl^-). Þegar matarsalt er sett í vatn leysist það upp; það losnar um katjónirnar og anjónirnar og þetta ferli má tákna á eftirfarandi hátt:

NaCl_(s) —> Na⁺_(aq) + Cl^-_(aq)

Katjónirnar og anjónirnar eru í vatninu, umluktar vatnssameindum sem mynda nokkurs konar hjúp eða skjöld utan um þær og þannig “synda” þær um í vatninu. Táknið í sviganum (aq) þýðir að jónirnar eru uppleystar og umluktar vatnssameindum. Það vísar í latneska orðið „aqua“ sem þýðir vatn, en táknið (s) við saltsameindina NaCl vísar í „solidus“ og merkir að saltið er í storkuham sem kallað er eða í föstu formi áður en það leysist upp.

Saltsýra

 er vatnsleyst vetnisklóríðgas (HCl_(g)). Hún er afar sterk og er mikið notuð í iðnaði. Magasýrur mannsins eru að mestu saltsýra. Þar sem sýran er afar ætandi ætti að gæta ýtrustu varúðar við meðhöndlun hennar.

Basalt er basískt storkuberg (gosberg) samansett af plagíóklasi, ólivíni, pýroxeni og seguljárnsteins-steindum. Gjarnan er í því einnigbasaltgler. Basalt er með kísilsýru innan við 52%.

Vítisódi

Vítissódi er afar ætandi og hættulegt efni ef það er meðhöndlað á rangan hátt. Það er til dæmis notað til að losa um stíflur í frárennslislögnun og þá sturtað í niðurföll. Efnið er nauðsynlegt í ýmsum efnaiðnaði og nemur heimsframleiðsla þess á ári hverju tæplega 100 milljón tonnum.

Efnið getur meðal annars verið sem lítil korn eða hvítar perlur og útlitsins vegna má auðveldlega rugla því saman við sælgæti. Því er mikilvægt að efni eins og natríum hýdroxíð séu varðveitt á þann hátt að börn geti alls ekki nálgast eða komist í snertingu við þau.

ph gildi

ph er mælieinnig sem sýnir hvort upplausn sé , súr , hlutlaus eða basísk. Kvarðinn fyrir pH – gildin er á billinu 0-14.

Sýrustig vatns

regnvatn og yfirborðsvatn getur verið fremur súrt pH 6 eða lægra .lindavatn er oft annað hvort hlutlaust eða basískt pH 7-9. Sjór er oftast fremur basískur 8-8,5.

hitaveituvatn er oft fremur basískt pH 8-9 og vatn í fyrstu leysingum getur verið fremur mjög súrt .

Sýrur eru efni sem losa frá sér H ⁺ jónir (í vatnslausn) og eru með sýrustig lægra en sjö. (Sjá sýru-basa hvarf.)

Til eru bæði rammar sýrur og daufar sýrur, en í römmum sýrum losa allar sýrusameindirnar H ⁺ jónina út í lausnina óháð styrk þeirra fyrir, en í daufum sýrum losnar aðeins hluti H ⁺ jónanna, misstór eftir styrk (sýrustigi). Mikilvæg tegund daufra sýra eru lífrænar sýrur, en það eru lífræn efni með carboxyl hóp (sýruhóp)) við endann, þ.e. Q‘COOH en þá verður efnahvarfið

Í dag vorum við að vinna verkefni hjá gyðu og í þessu hefti vorum við að vinna ýmis verkerfni.

Sónar

Spurningar !

Til að búa til mynd á skjánum þarf tækið að reikna út fjarlægðina milli fóstursins og hljóðgjafans.Hljóðbylgjur fara um kviðin á hraðanum 1.540 metrar á sek.

1. Hvaða mælingar þurfa að fara fram í tækinu til að reikna út fjarlægðina?

Svar hljóðbylgjur er notaðar til að mæla það og er sinnum að 2 við út komuna!

1. Hvaða ástæða telur þú að sé fyrir því að kona ætti að forðast að láta röngengeisla kvið sinn á meðgöngu?

Svo að barnið skaðist ekki og fá ekki allskonar sjúkdóma t.d. æxsli , krabbaminn eða fleira!

Vistkerfi

1. Ímyndum okkur að skordýrafræætur í flokki fæðukeðjunar myndi deyja út , hvaða áhrif hefði það á aðrar tegundir í fæðukeðjuni?

Í fæðukeðjuni myndi fjölbreytni fæðunar minnka hjá öllum nema fræætuni og ránfuglinum!

Við gerðum allskonar fleiri verkefni sem ég nennti ekki að telja upp en svo fórðum við líka að skoða gamalt samrænmt lokapróf 10.bekk vorið 2005.Og það voru Lífvísindisspuringar , Jarðvísindi og  Eðlisvísindi !. eftir að hafa skoða heftið mundi ég næstum allt sem við höfum verið að læra um árinn sem ég hef verið í náttúrufræði og fannst mér þessar spurningar ekkert svo erfiðar bara einsvo einhverskonar upprifjun fyrir lokaprófið sem verður bráðum J

Í tímanum vorum við líka að tala um sykur eða glúkos! En þá vildi gyða rifja uppefnaformúluna sykurs og þetta er hún (CH₂O)_n

Formúlan á ljóstillifjun 6H₂O + 6CO₂ + ljós → C₆H₁₂O₆ (glúkósi) + 6O₂

Hvað er lífvísindi ?

Líffræði eða lífvísindi er sú vísindagrein sem fjallar um lífið. Allir þættir lífs eru rannsakaðir, allt frá efnasamsetningu lífvera að umhverfi þeirra og atferli. Einnig er fjallað um sögu lífs frá uppruna og þróun þess fram til okkar daga. Alþjóðlegt heiti greinarinnar, biologia, er komið úr forngrísku og er sett saman af orðinu bio, sem merkir líf, og viðliðnum logia, sem merkir meðal annars fræði.

Hvað er jarðvísindi?

Jarðvísindi (geoscience, earth science) er undirgrein  náttúrufræðinnar og reikistjörnufræðinnar sem fæst við rannsóknir á jörðinni. Þeir sem leggja stund á greinina kallast jarðvísindamenn.

Hvað er eðlisvísindi?

Eðlisfræði er sú grein náttúruvísindanna sem fjallar um samhengi efnis, orku, tíma og rúms og beitir vísindalegum aðferðum við hönnun líkana, sem setja náttúrufyrirbæri í stærðfræðilegan búning.

Hundræktun!

Hundaræktun snýst um að rækta hreinræktaða hunda.það þýðir aðeins eru ðarðar sömu hundategundir til æxslunar.hundaræktun hefur verið stunduð öldunum saman og markmiðið er alltaf það sama að ná fram ákveðnum eiginleikum sem ræktandinn telur eftirsóknarverða.Hreinræktaðirhundar eru skráðir í ættbók sem viðurkennd er af Alþjóðasamtökum hundaræktarfélaga Samtökin viðurkenna nú um 400 mismunandi tegundir hreinræktaðra hunda í heiminum en talið er að tegundinar séu allt að 800.

Bólusetning!

Bóluefni er efni sem bætir ónæmiskerfi dýra gagnvart tilteknum smitsjúkdómi. Bóluefni eru unnnin úr veikluðum veirum eða bakteríum eða innihalda efni sem finnast í sýklum. Bóluefnið virkar þá þannig að þegar því er sprautað inn í líkama bregst ónæmiskerfi dýrsins við með því að mynda mótefni gegn bóluefninu. Þannig ber ónæmiskerfið ennsl á efnið næst þegar það kemst í tæri við það og myndar þá öflugri vörn en ella.

Markvissar og almennar bólusetningar barna hafa dregið úr tíðni margra barnasjúkdóma, svo sem mislinga, barnaveiki, kikhósta og lömunarveiki.

Snyrtivörur!

Snyrtivörur er best að hafa sem náttúrulegastar með fáum aukaefnum.

Hljóðstyrkur!

Norðurljós og stjörnur!

Norðurljós

Yfirborð sólarinnar sendir í sífellu frá sér svokallaðan sólvind, en hann er straumur hlaðinna agna, aðallega róteinda og rafeinda. Segulsvið jarðar hrindir flestum þessum ögnum frá svo að þær streyma umhverfis hana eins og vatn um kjöl. Undantekning frá þessu er kringum segulpólana en það eru pólarnir sem segulnál vísar á, annar á norðurhveli og hinn á suðurhveli jarðar, gagnstætt við hinn. Á svæðum kringum þessa póla sleppur lítill hluti þessara agna inn í segulsvið jarðar. Svæðið þar sem flestar agnirnar sleppa inn myndar kraga utan um segulpólana.

Stjörnur

eru sjálflýsandi gashnettir í geimnum sem framleiða orku með kjarnasamruna vetnis í helíum á einhverju stigi æviskeiðs síns.

Metan!

Metan er lyktarlaust og litlaust gas sem er léttara en andrúmsloftið. Það myndast við rotnun lífræns úrgangs við loftfirrðar aðstæður og finnst í eða nálægt mýrum, blautlendi, gömlum urðunarsvæðum og gömlu skóglendi.

Efnaformúla metans er CH₄ og mólmassi þess er 16.043 g/mól.

Metan brennur í lofti með bláum loga. Þegar það brennur þar sem nóg súrefni er til staðar myndast koldíoxíð og vatn samkvæmt:

CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O

Tvíburar!

er einn af tveimur afkvæma framleitt í sömu meðgöngu . ^[1] Twins getur annaðhvort verið monozygotic („eins“), sem þýðir að þeir fá frá einum zygote sem brýtur og myndar tvo fósturvísa eða dizygotic („fraternal“) vegna þess að þeir þróa úr tveimur aðskildum eggjum sem eru frjóvguðum af tveimur aðskildum sæði .

Hins vegar er fóstrið er sem þróar einn í móðurkviði kallað Singleton, og almennt orð fyrir eitt afkvæmi í mörgum fæðingu er margfeldi

Jöklar hverfa!

Á fyrstu öldum byggðar á íslandi var loftslag milt þó stundum hafa verið harðæri.á íslandi er vætusamt og úrkoma mikil,þegar hitastig lækkar verður meiri hluti úrkomunnar snjór og minna af snjónum bráðnar á sumrin.

hornsíli!

Hornsíli er lítill og þéttvaxinn fiskur sem er straumlínulaga og hefur mestu hæð um miðjan bol. Haus er fremur þunnvaxinn og snjáldur er stutt. Kjaftur er skástæður og lítill með framskjótanlegan efri skolt og framteygðum neðri skolti. Tennur eru smáar og oddhvassar. Augun eru stór. Afturrönd vangabeins er bein, en tálknaloksrönd er bogadregin. Bolur er alllangur en stirtla frekar stutt og mjókkar hún aftur, spyrðustæðið er mjög grannt. Bakuggi er aftarlega og nær aftur á stirtlu, framan við hann eru tveir gaddar sem eru hornin á hornsílinu auk þess er einn minni gaddur fremst í bakugganum. Raufaruggi er andspænis bakugga en þriðjungi styttri. Framan við hann er einn gaddur. Sporðurinn er stór og þrístrendur. Eyruggar eru allstórir. Kviðuggar eru einn broddgeisli, auk eins til tveggja liðgeisla. Hreistur vantar, en rák er greinileg. Litur er mjög breytilegur eftir kyni og árstíma. Hornsílin eru blágræn á bakinu og silfurlituð að neðan á veturna, en dökkna yfir sumartímann. Er líða tekur að hrygningu aukast litabrigðin hjá báðum kynjum, sérstaklega hjá hængunum sem verða fagurrauðir, en hrygnurnar dökkbröndóttar á baki og gular á hliðum.

hér er myndbandi mitt úr vísindavökuni!

ég , sandra Mjöll og katrín vorum saman með eldur í flösku.

Sem virkar þannig að maður tekur 2 L flösku og settur rauðspritt (megnað etanól isoprpanol butanon) svo kreistir maður flöskuna 15 x og dreyfir sprittinu vel innan í flöskuna og lætur hana á borð , tekur eldspýtu og kveikir á henni og settur hana alveg við stútin svo að það kveiknar eldur innan í henni.

hér er myndband eftir okkur söndru , katrínu og mig http://www.youtube.com/watch?v=FiytyEdOSm4 :D!

orðtök

•  kinetic energy = hreyfiorka
• potential energy = stöðuorka
• thermal energy = varmorka
• total energy = heildar orka

í dag vorum við að prófa energy skate prak á þessari síðu http://phet.colorado.edu/en/simulation/energy-skate-park

sem var mjög gaman því að kallinn var gg þroskaheftur og það var gg fyndið að nota eldflaugar kraft til að stjórna honum.það var líka hægt að fara á jörðina , tunglið og út í geim , júpíter til að sjá missmundani þyngdarkraft.þú getur líka valið gellu, strák , hund , pöddu eða bolta með missmunandi þyngd og getur breytt þyngdini og breytt völinum.svo geturu líka haft graph bar og séð hreyfi orku og stöðu , varmaorku og samtals.þú getur líka látið hann fara í hring og breytt brautini og bætt við hana á marga vegur!

Á mánudaginn var fyrirlestur hjá okkur og koma kona sem heitir Elsa  Ingjaldsdóttir , hún er framkvæmdastjóri heilbrigðiseftirlit Suðurlands.Vatnið okkar hefur ekki háva leiðni og er það ekki súrt , heldur ferskt og gott .okkar vatn er mjög hreint og við fáum það úr fjöllum sem rennur gegnum hraunið eða fjallið og hreinsast það.Annastaðar getur vatnið verið súrt og ekki gott á bragðið heldur flatt og ógeðslegt t.d. í Danmörku má ekki drekka vatnið í krananum nema sumstaðar vegna þess að það er svo efnaríkt og þá þarf maður að kaupa það í búðum og það vatn er oftast flatt vegna of hárri leiðni.Neysluvatn er matvæli , leiðninn hjá okkur er 100 en út er það 4000 þúsund og neysluvatn eða vantsbol eru friðuð.Við fengum að smakka vatn sem kemur frá Ingólfsfjalli og hveravatn , en vatniðfrá Ingólfsfjalli var miklu betra en hveravatnið , því að Ingólfsfjall hefur lægri leiðni en hveravatnið hefur hærri og verra á bragðið.Og sagði hún okkur frá einu sem kallast sundmannakláði.

Sundmannakláði

Sundlirfur fuglablóðagða (Schistosomatidae) valda útbrotum á fólki sem nefnd eru sundmannakláði en fólk kemst í snertingu við lirfurnar þegar synt er eða vaðið í vatni þar sem lirfurnar eru til staðar. Kláðabóla myndast eftir hverja lirfu sem ónæmiskerfi mannslíkamans nær að stöðva og er sönnun þess að tekist hafi að hefta för lirfunnar. Fái menn ekki ónæmisviðbrögð hafa lirfurnar náð að smjúga óáreittar inn í líkamann. Þar ná þær þó aldrei að þroskast eðlilega heldur drepast fyrr en síðar

Sundmannakláði var fyrst staðfestur á Íslandi 1997 þegar hundruð barna fengu kláðabólur á fætur eftir að hafa buslað í vaðtjörn í Fjölskyldugarðinum í Reykjavík. Fyrstu vísbendingar um sambærileg útbrot á Íslandi eru frá árinu 1925. Á seinni árum hefur sundmannakláði hrjáð fólk víðar á landinu, bæði þar sem jarðhita gætir eins og í Landmannalaugum en einnig í grunnum vötnum eins og Botnsvatni þar sem vatnið nær að hitna það mikið á sólríkum sumardögum að fólk sækir þangað til að vaða eða synda.

Fram til þessa hafa sundlirfur einungis fundist á Íslandi í vatnabobbanum (Radix peregra) en þar fjölga þær sér með kynlausri æxlun. Fullorðnar blóðögður hafa aftur á móti verið staðfestar í fjórum tegundum andfugla: álft (Cygnus cygnus), grágæs (Anser anser), stokkönd (Anas platyrinchos) og toppönd (Mergus serrator). Sem stendur eru átta tegundir fuglablóðaðga þekktar í lífríki landsins.

var ekki í skólanum þessa viku