Íslenskt vatn :D!
Á mánudaginn var fyrirlestur hjá okkur og koma kona sem heitir Elsa Ingjaldsdóttir , hún er framkvæmdastjóri heilbrigðiseftirlit Suðurlands.Vatnið okkar hefur ekki háva leiðni og er það ekki súrt , heldur ferskt og gott .okkar vatn er mjög hreint og við fáum það úr fjöllum sem rennur gegnum hraunið eða fjallið og hreinsast það.Annastaðar getur vatnið verið súrt og ekki gott á bragðið heldur flatt og ógeðslegt t.d. í Danmörku má ekki drekka vatnið í krananum nema sumstaðar vegna þess að það er svo efnaríkt og þá þarf maður að kaupa það í búðum og það vatn er oftast flatt vegna of hárri leiðni.Neysluvatn er matvæli , leiðninn hjá okkur er 100 en út er það 4000 þúsund og neysluvatn eða vantsbol eru friðuð.Við fengum að smakka vatn sem kemur frá Ingólfsfjalli og hveravatn , en vatniðfrá Ingólfsfjalli var miklu betra en hveravatnið , því að Ingólfsfjall hefur lægri leiðni en hveravatnið hefur hærri og verra á bragðið.Og sagði hún okkur frá einu sem kallast sundmannakláði.
Sundmannakláði
Sundlirfur fuglablóðagða (Schistosomatidae) valda útbrotum á fólki sem nefnd eru sundmannakláði en fólk kemst í snertingu við lirfurnar þegar synt er eða vaðið í vatni þar sem lirfurnar eru til staðar. Kláðabóla myndast eftir hverja lirfu sem ónæmiskerfi mannslíkamans nær að stöðva og er sönnun þess að tekist hafi að hefta för lirfunnar. Fái menn ekki ónæmisviðbrögð hafa lirfurnar náð að smjúga óáreittar inn í líkamann. Þar ná þær þó aldrei að þroskast eðlilega heldur drepast fyrr en síðar
Sundmannakláði var fyrst staðfestur á Íslandi 1997 þegar hundruð barna fengu kláðabólur á fætur eftir að hafa buslað í vaðtjörn í Fjölskyldugarðinum í Reykjavík. Fyrstu vísbendingar um sambærileg útbrot á Íslandi eru frá árinu 1925. Á seinni árum hefur sundmannakláði hrjáð fólk víðar á landinu, bæði þar sem jarðhita gætir eins og í Landmannalaugum en einnig í grunnum vötnum eins og Botnsvatni þar sem vatnið nær að hitna það mikið á sólríkum sumardögum að fólk sækir þangað til að vaða eða synda.
Fram til þessa hafa sundlirfur einungis fundist á Íslandi í vatnabobbanum (Radix peregra) en þar fjölga þær sér með kynlausri æxlun. Fullorðnar blóðögður hafa aftur á móti verið staðfestar í fjórum tegundum andfugla: álft (Cygnus cygnus), grágæs (Anser anser), stokkönd (Anas platyrinchos) og toppönd (Mergus serrator). Sem stendur eru átta tegundir fuglablóðaðga þekktar í lífríki landsins.
Hvað einkennir mismunandi „tegundir“ vatns?Grunnvatn: Er vatn sem rennur neðanjarðar í samfelldu lagi og fyllir að jafnaði allt samtengt holrúm í jörðinni með rennslisstefnu nærri láréttu.
Yfirborðsvatn: Er vatn af yfirborði jarðar, sem nota má til neyslu ef það uppfyllir ákveðnar gæðakröfur.
Neysluvatn: Er vatn, í upprunalegu ástandi eða eftir meðhöndlun, sem notað er til drykkjar, við matargerð og í matvælafyrirtækjum. Hitaveituvatn telst ekki neysluvatn.
Lindarvatn: Er vatn sem berst sjálfrennandi upp á yfirborð jarðar. Það getur verið í upprunalegu ástandi eða meðhöndlað á ákveðinn hátt, sbr. skilyrði um meðhöndlun ölkelduvatns.
Ölkelduvatn: Er vatn sem á upptök sín neðanjarðar og kemur frá einni eða fleiri náttúrulegum uppsprettum eða borholum. Vatn þetta er frábrugðið öðru neysluvatni að því leyti að upprunalegt ástand þess og eðli hefur varðveist sökum þess að vatnið á upptök sín neðanjarðar og er varið fyrir mengun. Breyting á flæði vatnsins skal ekki hafa áhrif á samsetningu þess, sem skal vera stöðug hvað varðar einkennandi þætti eins og innihald steinefna, snefilefna og annarra efnisþátta.
Átappað vatn: Tekur til alls vatns sem ætlað er til drykkjar og er pakkað í neytendaumbúðir, tilbúið til neyslu. Hér getur ýmist verið um að ræða neysluvatn (spring water) eða ölkelduvatn (natural mineral water).
Hér á landi er vatn skilgreint sem matvara skv. lögum nr. 93/1995 um matvæli. Vatn sem ætlað er til neyslu fellur því undir almenna löggjöf um matvæli, en einnig eru til sérreglur um vatn. Mikilvægt er að þeir sem hyggjast hagnýta ölkelduvatn til dreifingar kynni sér eftirfarandi lög og reglugerðir:
vatnsvend?
Mengun og óhreinindi mega ekki berast í vatnsból og þar með í neysluvatn. Því
getur þurft að hindra aðrennsli óhreins vatns með fráveitum, aðgengi manna og
dýra með girðingum, eða draga úr mengun á annan hátt með ráðstöfunum á að-
rennslissvæði (vatnasviði) vatnsbólsins og viðeigandi vatnsvernd. Skilgreina þarf
vatnsverndarsvæði umhverfis vatnsbólið og það borgar sig að fá ráð eða álit sérfróðra manna eða nota skilgreiningar á vatnsverndarsvæðum, sem er að finna í
reglugerð nr. 533/2001 um breytingu á reglugerð nr. 796/1999 um varnir gegn
mengun vatns.
Vatnsverndarsvæði er skipt í þrjú svæði; brunnsvæði, grannsvæði og fjarsvæði.
Brunnsvæði: Girða skal minnst 5 m í kringum vatnsbólin til að varna því að ó-
hreinindi komist í neysluvatnið. Brunnsvæði umlykur athafnasvæði vatnsbólsins
og líkleg niðurlekasvæði beint í vatnsbólið. Það er því háð aðstæðum hve brunnsvæðið þarf að vera stórt.
Grannsvæði: Skilgreina þarf jarðvegsþekju svæðisins og grunnvatnsstraum sem
stefnir að vatnsbólinu. Því lengur sem grunnvatnið er að renna að vatnsbólinu því
betri verður hreinsun vatnsins. Grannsvæðið nær til aðrennslissvæðis vatnsbólsins, yfirleitt aðeins að hluta, næst vatnsbólinu. Gæta þarf vel að mengunarhættu á
því.
Fjarsvæði: Er utan grannsvæðis, það getur verið allt vatnasvæði vatnsbólsins.
Hefðbundinn búskapur á ekki að þurfa að ógna vatnsbóli ef ákvæðum heilbrigð-
is- og mengunarvarnarreglugerða er fullnægt á svæðinu og fylgt er reglum um
góða búskaparhætt
Aulesing um íslenskt vatn!
Vantsból
Neysluvatn er tekið úr grunnvatni þegar þess er kostur. Alltaf verður að gera
vatnsból til að taka vatnið, bæði til að verja vatnið gegn mengun og til að tryggja
ótruflaða vatnstöku. Það fer eftir vatnafarslegum aðstæðum á hverjum stað hvaða
tegund af vatnsbóli er valin (brunnur, borhola, lindarbrunnur o.fl.) og hvernig
vatnsbólsvirkinu er komið fyrir. Einnig borgar sig oftast að fá ráð sérfróðra manna
til að velja tegund vatnsbóls og hvernig skuli útbúa það og ganga frá því. Iðulega
verður ekki hjá því komist að dæla vatninu úr vatnsbólinu og þá ríður á að hafa
réttar dælur og nota þær á réttan hátt (stöðug dæling eða tímabundin dæling í
miðlunargeymi). Dælurnar eru að öðru jöfnu rafmagnsknúnar og þarf því oft að
leiða rafmagn til þeirra.
Vantsveita
Vatnsveita er vatnsbólið sjálft, brunnur og miðlunartankur ásamt dreifikerfinu,
þ.e. lögnum, sem flytur vatnið frá vatnsbóli í krana neytenda.
Eftirlit með gæðum vatnsins.
Aðstæður geta breyst á aðrennslissvæði vatnsbóla, vatnsból og vatnsveitulagnir
geta spillst og vatnsþörf getur breyst. Því er nauðsynlegt að fylgjast með slíkum
breytingum á viðeigandi hátt svo að hægt sé að bregðast við ef eitthvað fer úrskeiðis og gera viðeigandi úrbætur í tæka tíð.
Til að fylgjast með því að vatn úr vatnsveitunni hafi ekki mengast þarf að taka
sýni, a.m.k. einu sinni á ári, og láta mæla í því örveruvöxt, sýrustig, grugg og
leiðni. Rannsóknastofur sem sjá um slíkar mælingar gefa upplýsingar um hvort
einhver þessara þátta sé ófullnægjand.
Liked this article?
Subscribe to our RSS Feeds now!
No Comments to Íslenskt vatn :D! so far.
Feel free to follow any responses to this entry through the RSS Feeds for comments. You can leave a response, or trackback from your own site. No one has commented so far, be the first one to comment!