Vatnið!
desember 16th, 2011
Á mánudaginn seinasta var Elsa með fyrirlestur um vatn. Hún sagði okkur frá neysluvatni og við skoðuðum örverur, leiðni, sýrustig við gæðaeftirlit.
Hér eru getur þú sé hvað sýrustig er.
Sýrustig (pH) vatnslausna er mælikvarði sem segir til um það hversu súrar viðkomandi lausnir eru. Sýrustig ákvarðast af magni hlaðinna vetnisjóna, H+, í vatnslausninni. Í hverri sameind vatns eru tvö vetnisatóm (H) og eitt súrefnisatóm (O) og er hún auðkennd með tákninu H2O. Örlítill hluti allra vatnssameindanna í vatni klofnar þó í jákvætt hlaðnar vetnisjónir (H+) annars vegar og neikvætt hlaðnar jónir, OH-, hins vegar. Þetta má tákna með eftirfarandi hætti:
H2O -> H+ + OH-
Magn eða styrkur sameinda eða jóna í vatni eða vatnslausn er gefið til kynna með því að tilgreina fjölda þeirra í hverjum lítra. Til þess er notuð sérstök mælieining sem hefur einkennisbókstafinn M, sem stendur fyrir fjölda móla í einum lítra. Í hreinu vatni við stofuhita (25°C) er styrkur H2O sameinda um 55,5 M, en styrkur H+ og OH-, hvors um sig, einungis um 0,000.0001 M. Síðarnefndu styrktöluna má tákna sem 10-7, þar sem -7 er veldisvísir styrktölunnar. Talan 7 er = 1 + fjöldi núlla sem fyrir koma í styrktölunni, sjá nánar í lok svarsins. Til enn frekari einföldunar er látið nægja að tiltaka einungis töluna sem fyrir kemur í veldisvísinum (það er 7 í þessu tilfelli). Sú tala er nefnd sýrustig og táknuð sem pH.
Fyrir vatnslausnir sem innihalda jafnframt önnur efni (aðrar sameindir) getur styrkur H+ verið frábrugðinn því sem gildir um hreint vatn. Ef slík röskun orsakar aukningu í styrk eða styrktölu H+ er talað um að lausnin verði súr, en ef styrkur H+ minnkar er talað um að lausnin verði basísk. Þannig er til dæmis styrkur H+ í sítrónusafa meiri en 0,000.0001 M (10-7 M) en styrkur H+ í vítisódalausn er minni. Dæmi um súra lausn væri lausn þar sem styrkur H+ er 0,001 M (það er styrkur H+ = 10-3 M og pH = 3), en dæmi um basíska lausn væri lausn þar sem styrkur H+ er 0,000.000.001M (það er styrkur H+ = 10-9 M og pH = 9). Af þessu er ljóst að talan um sýrustig (pH) lækkar eftir því sem lausnin verður súrari eða að “öfug tengsl” eru milli sýrustigs (pH gildis) og sýrustyrks
http://visindavefur.hi.is/svar.php?id=1375
Yfirborðsvatni er skipt í 3 gæðaflokka (A1-A3) eftir efna-, eðlis- og örverufræðilegu ástandi þess og er þá miðað við gæði vatnsins áður en það er meðhöndlað á nokkurn hátt (sjá töflu 1). Frekari meðhöndlun miðast svo við þann flokk sem vatnið tilheyrir (sbr. töflu 2). Reglan er sú að yfirborðsvatn á hverjum stað telst tilheyra ákveðnum gæðaflokki ef 95% sýna, sem tekin eru með jöfnu millibili á sama stað eru í samræmi við bindandi gildi í töflu 1 fyrir þann flokk og 90% sýna í öðrum tilvikum (leiðbeinandi gildi). Þau 5-10% sýna sem eftir standa, mega ekki víkja frá gildum í töflu 1 meira en 50%, að undanskildum gildum fyrir hitastig, sýrustig, súrefnismettun og örverufræðilega þætti og tryggt sé að slík frávik hafi ekki heilsufarsleg áhrif. Öll frávik í samsetningu, sem stafa af óvenjulegum veðurfarslegum aðstæðum eða náttúruhamförum, skulu undanskilin við útreikning/mat á hlutfalli sýna.
Óheimilt er að nýta það vatn sem ekki uppfyllir kröfur fyrir gæðaflokk A3. Þó má sækja um slíka undanþágu til heilbrigðiseftirlits sveitarfélaga ef þörf krefur. Í slíkum tilfellum skal þess gætt að vatnið sé meðhöndlað og blandað á fullnægjandi hátt.
http://www.mast.is/upplysingar/neytendur/neysluvatn
http://visindavefur.hi.is/svar.php?id=3449
Í lok tímas lét hún okkur smakkast “hveravatn“ og síðan bara venjulegt vatn! 
-karen 
