Nikulas Hansen Dadason

Á mánudaginn vorum við í tvöföldum náttúrufræðitíma því að Evelyn var ekki í skólanum til að sinna okkur. Þannig að við vorum í tölvutíma að blogga eða ef þú varst búin að því gastu skoðað fræðileg myndbönd. Eitt svakalega flott myndband var þegar það var myndvél á tunglinu og það sást þegar jörðin var að rísa, á tunglinu. hljómar asnalega?
Svo í seinni tímanum kom Elsa Ingjaldsdóttir, framkvæmdarstjóri Heilbrigðiseftirlits Suðurlands , móðir Hildi Guðbjargar og var hún að fræða okkur um íslenka vatnið, sem er svo magnað vegna allskonar hluta. Til dæmis er það með sýrustig 8 til 9. En sýrustig 7 er hlutlaust.

Vatn er lyktar-, bragð- og nær litlaus vökvi sem er lífsnauðsynlegur öllum þekktum lífverum. Vatnssameindin er samansett úr tveimur vetnisfrumeindum og einni súrefnisfrumeind og hefur því efnaformúluna H2O. Það eru 1,4 milljarðar km³ vatns á Jörðinni sem þekja 71% af yfirborði hennar.Vatn er fljótandi við stofuhita. Það frýs við 0 °C og suðumark þess er 100 °C við einnar loftþyngdar þrýsting. Eðlismassi vatns er háður hitastigi þess og er hann mestur þegar hitastig þess er 4 °C. Heitara vatn flýtur ofan á kaldara vatni, nema að hitastigið sé undir 4 °C, en þá flýtur kaldara vatn ofan á heitara. – tekið af wikipedia

Svo fór hún að segja okkur um allskonar örverur sem geta fundist í vatni um víð og breytt. Það var ein baktería-sníkidýr sem hræddi mig örlítið en hún hét sundmannakláði, en hún sígur sig inn í gæsalappir og upp með húðinni og inn í heila og svo út um nösina á öndinni. Þessi skeppna þekkir ekki muninn á gæsalöpp og mannslöpp, ef hún kæmist í löpp manns myndi hún stoppa í löppinni einhverstaðar og þá myndi myndast útbrot, Ógeðlsegt ! Því meiri sem er af efnium í vatninu því betur leiðir það. Kalda vatnið er með minni að uppleystum efnum en heita vatnið með betra og leiðir því betur. (Míkrósenses),(µ) þannig er leiðni mæld.
Á fimmtudaginn skelltumvið okkur í próf. Við fengum þrjá náttúrufræði tíma vegna þess að Evelyn er svo örlát að gefa okkur aukatíma. Ca. helmingur eða minna af bekknum vildu taka prófið núna en hinir fá að taka það á mánudaginn. Prófið var úr 4. hlekk um jarðfræði-jarðsögu. Meðan við vorum í prófinu voru hinir að undirbúa sig fyrir stóradaginn á mánudaginn. Eftir fyrsta tíman þegar prófið var búið fórum við í spurningaleik tengt jarðfræði út tíman. Auðvitað vann liðið mitt, ekki.
Svo í föstudagstímanum er ég hérna í tölvuverinu að blogga um þetta. já takk fyrir mig bless.

Á mánudaginn vorum við í fyrirlestratíma um berg og steindir þar sem við kláruðum glærupakkan frá seinustu viku, vissir þú að demantur hefur hæðsta bræðlsumark allra þekktra efna, eða 3547°C. Og í tímanum skoðuðum við fréttir, ein fréttin var um demants hring sem á að vera eitthvað svkalaega merkilegur og á að seljast á 619 – 867 milljónir ! Alveg fáranlegt. Hér er hægt að sjá fréttina.

Á fimmtudaginn vorum við í ‘ Fjölbreyttum og vinnusamum tíma’. Við vorum að undirbúa okkur fyrir könnun sem á að vera í næstu eða þarnæstu viku. Við fengum blað og áttum við að skrifa tvær spurningar um jarðfræði, sem eiga svo að koma á könnuninni. Svo skoðuðum við blogg og skoðuðum einhverjar fréttir. Í lok tímans horfðum við á fræðslumynd, eða The Planet Earth.

Á föstudeginum vorum við í tölvuveri að vinna einstaklingslega verkefni um jarðfræðilega hluti eða eins og það er kallað vefrallý. Ég komst á verkefni 10 ! Við notuðum aðallega vefsíðuna Náttúrufræðistofnun Íslands sem er mjög hentug. Í verkefnunum var spurt um móberg og myndun Surtseyjar til dæmis.  Svo leið tíminn út og þá var komið helgafrí !

og það var enginn stöðvavinna í vikunni ! hvað kemur til ?

Í vikunni núna var mánudagstími og þar var fyrirlestur um jarðfræðilega hluti. Í gær vorum við í stöðvavinnu og umfagnsefnið voru steinar. Og í tímanum í dag er ég að blogga en við máttum ráða um það hvort við myndum blogga eða horfa á Planet Earth. En back to the stöðvavinna. Ég vann með Geir eins og venjulega og við fórum á fimm stöðvar. Fyrsta stöðin sem við fórum á var Silfurbergið eða Icelandic spar á ensku. Við skoðuðum silfurberg og fræddumst um hann á netinu. Silfurberg hefur gegnt fjölbreyttum og oft ómissandi hlutverki í merkum vísindauppgötvunum, sem sumur hverja urðu tilefni Nóbelsverðlauna. Þær flýttu fyrir framþróun ýmissa sviða raunvísinda á 19.öld, og fram til þeirra 20. aldar. Þegar við settum silfurbergið á letur kom skuggi á letrið vegna ljósbrotsins.

Önnur stöðin sem við fórum á var tölvustöð um dropsteina. Einungis dropsteinar eru friðlýstir á Íslandi. það er nánast hægt að finna dropsteina í hverju einasta helli á Íslandi. Bannað er er að brjóta, eða skemma á annan hátt dropsteina. Silfurbergsnáma á Helgustöðum í suður-Múlasýslu hefur verið friðlýst sem náttúruvætti síðan 1975.

Þriðja stöðin sem við fórum á var enn og aftur tölvustöð og var hún um eðalsteina. Eðalsteinar eða gimsteinar eru skrautsteinar sem hafa næga hörku til þess að rispast ekki við daglega notkun. Skrautsteinar eru náttúrulegar steindir eða bergtegundir sem notaðar eru í skrautmuni. Harka steinda er gefin upp samkvæmt svonefndum Mohs-kvarða sem nær grá 1 og upp í 10. Mjúkar steindir, t.d. talk eða talkúm hafa körkuna 1, og harðasta steindin , demantur, hefur hörkuna 10. Steindir með hörku 8-10 eru harðari en kvass og því litlar líkur á að þær rispist við notkun. Þyngd eðalsteina er gjarnan mæld í karötum. 1 karat er 0,2 grömm.

Fjórða stöðin var ekki tölvustöð! Hún var hins vegar um Hrafntinnu. Hrafntinna er svart eða dökklitað gler, yfirleitt með samtengingu shýólíts(líperít, ljósgrýti) en gler er, ókristallað fast efni. Á íslandi finnst mest af hrafntinnu í Hrafntinnuskeri og Hrafntinnuhrauni á Torfjökulsvæðinu og á Hrafntinnuhrygg við Kröflu. Hrafntinna finnst einnig á flestum hýólítssvæðum landsins, en yfirleitt í mjög litlu mæli. Hrafntinna er afbrigði náttúruglers, sem myndast í eldgosum þegar feldspatshraun kólnar og storknar mjög hratt, en kristallast ekki. Ekki má rugla hrafntinnu saman við eldtinnu.

Fimmta og seinasta stöðin áttum við að greina steina. Við byrjuðum á Baggalútnum. Baggalútar eru kúlulaga, rauðbrúnir, gráleitir eða grænir smáeitlar sem finnast sumsstaðar í líparíti. Baggalútur myndast þar sem gas hefur orðið innlyksa í líparítihraunum eða fikurþeigi. Svo greindum við stílbít. Stílbít myndar fremur þykka, plötulaga kristala sem eru vaxnir í horu í endana. Stílbit er aljafna mjólkurhvítt en fyrirkoma lituð afbrigði, helst rauðbrúnleitt. Stilbít er auðkleyft, með glergjáa, einkum á kúðtum eða stóllóttum endum kristal knippanna, en skelpuplötugjáa á breiðhlið kristallanna. harka 3 og hálfur til 4. Stilbít er meðal algengustu Zeólitana. 1-2 cm kristallar eru algengir.  

Hér er mynd af Hrafntinnu.

í byrjun vikunnar (á mánudaginum) var fyrirlestur um nýja hlekkin okkar sem er jarðfræði og jarðsaga. á fimmtudeginum var stöðvavinna og vann ég með geir í hóp. stöðvarnar voru tengdar jarðfræðilegum hlutum. við fórum á fimm stöðvar. Á fyrstu stöðinni var tölvu stöð og áttum við að fara á síðuna The world wide earthquake locator sem sýnir alla jarðskjálfta sem hafa sýnt sig undanfarna daga, vikur, jafnvel mánuði um allan heim. Það hægt að sjá hvað flekarnir heita og hvar þeir eru staðsettir.
Á annari stöðinni vorum við á síðuni Veður og veðurfar, við fræddumst þar um skiptingu lofthjúps í hvolfi. Lofthjúpnum er skipt í nokkur lög eða hvolf, sem hvert hefur sín sérkenni. Skiptingin byggist einkun á hitafari í lofthjúpnum. Það er miðað við 4 meginhvolf, veðrahvolf, heiðhvolf, miðhvolf og hitahvolf. Veðrahvolf nær frá yfirborði jarðar upp að veðrahvörfum en svo kallast mörk veðrahvolfsins. Veðrahvolfin liggja hæst í hitabeltinu, í um 20 kílómetra hæð, en yfir pólunum aðeins 8 kílómetra hæð.
Þriðja stöðin var að skoða Náttúrufræðistofnun íslands og sáum við þar meðal annars að Hekla gæti mögulega farið að gjósa bráðum.
Á fj´prðu stöðinni okkar skoðuðum við Lifandi Vísindi og var þar kafli um Umhverfis jörðina með ISS sem við skoðuðum, en þeir tóku myndir af ýmsum stöðum jarðar frá geimnum. Þar sáum við myndirnar sem Iss voru búnir að taka og voru þær hreint út sagt magnaðar! Það flottasta var kóalarifið í Ástralíu sem sést frá geiminum. Svo var mynd af einhverri stórborg og myndin var tekin að nóttu til og sást þar ljósin sem eru í borginni og sjást út í geiminum. Alveg magnað!
Fimmta og seinasta stöðin sem við fórum á var úr bókinni Jörðin og skoðuðum við kaflan Vatns- og goshverir. Vatns- og goshverir, allt eru þetta ummerki um innri hita jarðar og eiga uppruna sinn í því að vatn hitnar í snertingu við heitt berg. Þegar heitt vatn hitnar í og gufa hefur á annað borð myndast, stígur það til yfirborðs og ber oft í sér uppleyst steinefni og gas. Heitt vatn rennur stöðugt í vatnshverum en goshverir gjósa óreglulega, oft með mikilli gufu. Út um op gufuhvera streymir einugnis gufa og gas. hér er myndband af einum okkar eigin geysi.

Í gær vorum við í tilraunartíma með þurrís. Það var algjör snilld! Það voru sex stöðvar þar sem við áttum að skoða þurrís við mismunandi aðstæður.  Fyrsta stöðin sem ég og Elísabet fórum í var að sjá hvernig sápukúlur höguðu sér fyrir ofan þurrís í bakka. Kúlurnar svifu fyrir ofan ísinn vegna þess að þurrísinn var að breytast í lofttegund, það var hálfgerður þrýstingur sem hélt sápukúlunum á lofti. Önnur stöðin sem við fórum á var einnig með sápukúlur, en á þessari stöð áttum við að frysta kúluna. Sápukúlan stopaði á þurrísnum og á nokkrum sekúndum fraus kúlan og sprakk í helming og eftir stóð frosið lag af sápukúlu. En afhverju fraus sápukúlan?  Ástæðan er einföld, vatn frýs við takmarkaðan kulda, það sama gildir um sápukúlu, af því að sápukúlan er gerð úr vatni. Þriðja stöðin var gerð með sápu og þurrís.  Við tókum ísinn og settum hann ofaní skál og helltum svo heitu vatni yfir. Svo drógum við tusku með sápu í sér yfir skálina og þá myndaðist stór sápukúla full af þurrís reyk. Það var magnað ! Vatnsgufan blés sápukúlunni upp.
Málmur og Þurrís, við notuðum mismunandi málma og settum þá upp við ísinn og þá heyrðist leiðinleg hljóð, það heyrðist hæðst í tíkallinum. Útskýringin er sú að það er þrýstingur og málmur leiðir ólíkt plasti  sem við prufuðum einnig.
Vatn ís og blöðrur: Við settum þurrís og vatn í tvö tilraunaglös, eitt með þurrís og heitu vatni og eitt með þurrís og köldu vatni vatni. Svo settum við blöðrur á blösin og svo gáðum við hvort glasið væri fljótara að blása upp blöðrunni.  Glasið með heita vatninu vann. Ástæðan var sú að vatnsgufan blés blöðrunni upp eins og sápu kúlunni.
Seinasta stöðin var með eldi og þurrís. Við tókum eldspýtu og settum hana við ísinn og niðurstaðan var sú að ísinn kæfði eldinn. Simple as that.     Frábær og skemmtilegur tími !

Ari sæti með blöðrunum

laangt siðan eg bloggaði. En við vorum að vinna Í stöðvavinnu í þar seinutu viku minnir mig og þar klónaði ég mús og lærði um ríkjandi og víkjandi. Í seinustu viku vorum við að vinna við ensk-náttúrufræði verkefni um litningar en eg var veikur og náði ekki að vinna við verkefnið. En þar vorum við að gera plaggat um litningar íslendinga.
Í gær (mánudaginn) var fyrirlestur um erfðir.

í síðustu viku vorum við í stöðvavinnu og á föstudaginn vorum við að klára xmind verkefnið fyrir ritgerðina.

Á mánudaginn var stutt könnun en ég var ekki í skoólanum svo ég veit ekki hvað var gert meira. Á fimmtudaginn var svo farið yfir könnunina og ég fékk 10, svo var fyrirlestur og á föstudaginn var tölvutími og við áttum að velja hvað við ætlum að skrifa um í ritgerðinni okkar og svo byrja á verkefni í X-mind fyrir ritgerðina. Ég ætla að skrifa um Þróun mannsins.

í þessari viku vorum við einungis í fyrirlestri um gagnrýni  og hnattræna hugsun og svo vorum við að gera plaggats vinnu um hluti tengt hlekknum svo kynnum við það á morgnum fyrir bekknum. adios

gamaan. hvað skal skrifa hér ?