Í mánudagstímanum byrjuðum við á nýjum hlekk
Rafmagn og Orka.
við fórum í gegnum glærupakka sem tengist rafmagni og orku og hér eru það sem ég skrifaði á hugtaka kortið mitt úr glærunum frá Gyðu.
(atóm) Frumeind skiptist í róteindir ( jáhvætt hlaðin) og nifteindir (enga hleðslu) sem eru í kjarna og svo rafeindir( neikvætt hlaðin) sem sveima mislangt frá kjarnanum og raða sér á mismundandi orkuhvel.
Rafmagn er í öllum hlutum og hefur alltaf verið til. Rafmagn er til fyrir tilstilli öreinda atóma. Rafmagn gegnir mikilvægu hlutverki í allri efnastarfssemi lífvera.
Stöðurafmagn verður til þegar rafhleslur safnast saman í hlut. Hluturinn af-hleðst þegar utan að komandi hlutur hefur áhrif og þá myndast oft smá neisti (mis mikill) .
Eldingar verða til vegna stöðurafmagns.
Stormur –> mikil hreyfing –> ský hlaðast (+/-) –> jörðin verður rafhlaðin vegna rafhrifa –> þegar rafeindir fara frá skýi til skýs eða frá skýi niðrí jörðina verður afhleðsla –> ELDING
Benjamin Franklin áttaði sig fyrstur á tengingu rafmagns og eldinga.
Allar hlaðnar eindir hafa rafsvið, það er sterkast næst eindinni en verður svo veikara þegar fjær dregur. Rafsvið tveggja eða fleiri einda hafa áhrif á hvort annað.
Þegar rafstraumur flyst eftir vír myndast segulsvið umhverfis vírinn. Hægt er að nota rafstraum til að búa til segulsvið. Hægt er að búa til segla með rafmagni : rafsegla –> vír vafið um málf, því fleiri vafningar, því sterkari segull.
Hlutir hlaðnir.
Núningur: einum hlut núið við annan. Við það flytjast rafeindir á milli þeirra . Annar verður + en hinn verður -
Leiðning : tveir hlutir snerstast og rafeindir flæða í gegnum einn hlut til annars .
Rafhrif : óhlaðinn hlutur kemst í snertinug við hlaðin hlut. Rafeindir óhlaðna hlutarins endurraðast og hann dregst að þeim hlaðna.
Til að koma rafeindum af stað þarf orku. Sú orka nefnist Rafspenna. Því meiri spenna –> því meiri orku fær hver rafeind –> því meiri orku gefur rafeind frá sér –> því meiri vinna er framkvæmd. Rafspenna er mæld í voltum (V)
Viðnám er mótstað efnis gegn streymi rafmagns. Hlutir sem hleypa í gegnum sig rafmagni lýsa vegna viðnáms. Efni hafa mis mikið innra viðnám.
Amper : Volt/Óm
Bæti við hinum helminginum af hugtakakortinu mínu í næsta bloggi

En svo í fimmtudagstímanum var stöðvarvinna.
Þar gerðum ég verkefni 1 – Rafhleðsla og kraftur ( um fráhrindikraft og aðdráttarkraft )
nifteind – nifteind : ekkert
nifteind – róteind : ekkert
róteind – róteind : fráhrindikraftur
nifteind – rafeind : ekkert
rafeind – rafeind : fráhrindikraftur
róteind – rafeind : aðdráttarkraftur
Svo gerði ég verkefni 2 – Straumrásir
en þar var mynd af fullt af ljósaperum og rásir milli þeirra og svo var bjalla og alskonar og við áttum að „laga myndina“ til þess að allt væri rétt og svara spurningum.
1) Hvaða atriði eru röng ?
A: – og – virkar ekki verður að vera – og +
B: línan rofin , verður að laga það
D: Harðviðarleiðari leiðir ekki, viður leiðir ekki
K: það er engin hætta á ferð þannig að það óþarfi að hafa varúð.
F: peran lýsir ekki
2) Breyttu þannig að spennugjafin virki, þá setti ég einn plús og einn mínus í staðin fyrir tvo mínusa.
3) Hvað þarf að gera við til að ljúka við straumrásina ?
Loka B og taka viðinn í burtu.
4) Hvað perur lýsa ?
C,I,J en ef við lögum straumrásina alveg þá lýsir aðvitað allt.
5) Hringir bjallan ?
Já
6) Heldur pera C áfram að lýsa ef pera E er fjarðlæ
gð ?
já
7) Heldur pera I áfram að lýsa ef pera C er fjarðlægð ?
nei
Heldur pera C áfram að lýsa ef pera I er fjarðlægð ?
já
9) Eru perur I, J og L raðtengdar eða hliðtengdar ?
hliðtengdar
10) Hvernig eru perur C og F og bjallan H tengdar ?
C er hliðtengd, F og H raðtengdar
Svo gerði ég Upprifjun 3-1
1) róteind
2) samkynja hrinda hvor annari frá sér, gagnkynja dragast hvor að annari.
3) hreyfing rafeindnna
4) kraftarnir eru mestir næst, svo minka þeir.
Upprifjun 3-2
1) stöðurafmagn er þegar agnir fara á mikla hreyfingu en hreyfingin myndar rafhrif sem safnast saman í hlut.
2) núningi, leiðni og rafhrif
4) afhleðsla stöðurafmagns
5) mæld í V (voltum)
6) plast dregur ekki að sér eldinguna eins og málmur
Svo gerði ég eyðufyllingu og stutt og laggott úr bókinni Orka
Eyðufyllingar :
a) jákvæðn hlaðri róteind
b) stöðurafmagns
c) rafstraumur
Stutt og laggott
a) þegar fötin nuddast saman í þurkaranum myndast stöðurafmagn
b) því þá færðu straum því þú leiðir
Svo teiknaði ég mynd uppúr Orku.
sem er þannig að það eru fyrst
fáir kallar (rafeindir) sem halda á litlum bláum kassa á bakinu (orka)
lítill straumur – lág spenna : lítið afl
svo er margir kallar – með litla bláa kassa
mikill straumur – lág spenna : meðal afl
svo eru fáir kallar – með stóra bláa kassa
lítill straumur – há spenna : meðal afl
svo eru margir kallar – með stóra bláa kassa
mikill straumur – há spenna : mikið afl
Svo í föstudagstímanum fórum við í próf og máttum hafa hugtakakort.
Mér gekk mjög vel og fékk ég einu 10 una . Rosalega ánægð með það.
En ég held að þetta sé bara gott í bili