16. – 27. janúar

Nýr hlekkur byrjaði á mánudaginn í síðustu viku, 16. janúar, en við erum samt ekki búin að vera mikið í tímum út af ýmsum ástæðum. Fyrsti tíminn fór í kynningar á verkefnum úr Vísindavöku, svo er Gyða búin að vera mikið veik og það var líka ekki skóli á síðasta fimmtudag vegna veðurs. En báða föstudagana erum við búin að vera í tímum og þeir hafa nýst mjög vel.

Fyrri föstudaginn horfðum við á myndbönd og svöruðum spurningum upp úr þeim og þann seinni skoðuðum við leik sem snýst um hreyfiorku og stoðuorku og ýmislegt annað.

 

1. Hve stór hluti af orkunotkun Íslendinga er fengin frá endurnýjanlegum orkugjöfum?
2. Í hvað er innflutta orkan notuð?
3. Hvaða áhrif hefur það á umhverfið þegar bensín og annað jarðefnaeldsneyti er brennt?

1. Næstum því ¾ hluti orkunotkun landsmanna.
2. Hún er notuð í að knýja fiskiskipaflotann og samgöngutæki landsmanna.
3. Það losna gróðurhúsalofttegundir sem leiða til hlýnun jarðar.

1. Nefndu dæmi um þrjú mismunandi form orku.
2. Úr hvaða þremur öreindum eru atóm gerð?
3. Hvaða öreindir hafa jákvæða hleðslu?
4. En neikvæða?
5. Hvað á sér stað þegar rafmagn er flutt eftir rafmagnsvír?
6. Hvernig er hægt að framleiða rafmagn á Íslandi?
7. Hvað er rafhleðsla, og hvað er rafmagn?

1. Raforka, hreyfiorka og stöðuorka.
2. Rafeindir, róteindir og nifteindir eru öreindirnar sem mynda atóm.
3. Róteindir hafa jákvæða hleðslu.
4. Rafeindir hafa neikvæða hleðslu.
5. Róteindir draga að sér rafeindir og þegar rafeindirnar hreyfast myndast rafstraumur. Þetta gerist þegar rafmagn ferðast eftir rafmagnsvír.
6. Með vatnsafli og jarðhita. Það væri líka hægt að nota vindinn en það er ekki gert ennþá.
7. Rafhleðsla er myndun rafmagns sem gerist þegar róteindir efnis laða að sér rafeindir. Myndunin á sér stað í hreyfingu rafeindanna. Orðið rafmagn er haft um hvers konar fyrirbæri sem tengjast rafhleðslum og hreyfingum þeirra.

Hér er myndbandið með verkefni 1 og hér með verkefni 2

 

Energy Skate Park

Leikurinn sem við vorum í síðasta föstudag heitir Energy Skate Park og snýst um það að finna út hvernig orka er í notkun þegar maður rennir sér á hjólabretti. Hægt er að breyta þyngd mannsins, brautinni sem hann fer eftir og í hvaða þyngdarafli hann er. Hægt er að vera á júpíter og út í geim og allt þar á milli.

Það er mjög athyglisvert að fylgjast með hlutföllunum á milli orkunnar sem er megintilgangurinn með þessum leik. Í leiknum eru margar mismunandi töflur sem sýna orkuna og hvernig hún sveiflast. Varmaorkan er nánast alltaf sú sama, en stöðuorkan og hreyfiorkan eru alltaf að sveiflast eftir því hve hjólabrettið fer hratt. Þær sveiflast hinsvegar alltaf í samræmi við hvor aðra, þegar hreyfiorkan magnast minnkar stöðuorkan og öfugt. Það er vegna þess að orka eyðist aldrei, hún breytir bara um mynd. Þess vegna er líka heildarorkan alltaf sú sama.

Hægt er að pæla mikið í þessu og komast að mörgu sniðugu. Erfitt er að lísa leiknum þannig að öll snilldin sem í honum felst komist til skila svo að ég ætla ekki að lýsa honum meira hér. Svo er líka bara miklu skemmtilegra að komast að öllu þessu sjálfur í gegnum liekinn sem er hægt að nálgast með því að smella á fyrirsögnina hér fyrir ofan.

Leikurinn er á ensku svo að það er kanski ekki fyrir alla að skilja sum af hugtökunum sem notuð eru í honum. Hér koma skýringar á þeim helstu:

• Kinetic energy : Hreyfiorka
• Potential energy : Stöðuorka
• Thermal energy : Varmaorka
• Total energy : Heildarorka
• Skater : Hjólabrettamaður
• Potition : Staða

 

 

Tagged: on Sunnudagur, janúar 29, 2012 · No Comments »