• Aðdráttarkraftur dregur saman rafhlaðnar eindir. Það gerist aðeins ef eindirnar eru með gagnstæðar hleðslur (+ og – ).
• Fráhrindikraftur ýtir í sundur rafhlöðnum eindum. Það gerist þegar eindirnar hafa sömu tegund af rafhleðslu (+ og + eða – og -).

Ef manni finnst erfitt að skilja þetta er mjög gott að sjá fyrir sér segul. Ef maður er með tvo segla, annann með + og hinn með – dragast þeir saman þegar maður færir þá að hvorum öðrum, en ef seglarnir eru eins er eins og það myndist kúla á milli svo maður getur ómögulega ýtt þeim saman.

Allar hlaðnar eindir hafa rafsvið um sig. Rafsviðið er sterkast næst kjarna eindarinnar en verður veikara eftir því sem fjær dregur. Rafsvið tveggja eða fleiri einda hafa áhrif á hvort annað.

Rafmagn er orka sem byggist á rafeindum sem hafa flust úr stað. Það er í öllum hlutum og hefur alltaf verið til fyrir tilstilli öreindanna inni í frumeindum. Rafmagn gegnir mikilvægu hlutverki í allri efnastarfsemi lífvera.

Stöðurafmagn myndast þegar rafhleðslur safnast fyrir í hlut. Rafmagnið fer ekki úr hlutnum tema fyrir tilstilli utanaðkomandi áhrifa. Þrjár leiðir eru til að hlaða hlut með stöðurafmagni :

• Núningur : Einum hlut er núið við annan og við það flytjast rafeindir milli þeirra svo að annar verðurjákvætt hlaðinn en hinn neikvætt.
• Leiðing : Tveir hlutir snertast og rafeindir flæða í gegnum einn hlut til annars.
• Rafhrif : Óhlaðinn hlutur kemst í snertingu við hlaðinn hlut. Rafeindir óhlaðna hlutarins endurraðast og hann dregst að þeim hlaðna.

Eldingar verða til vegna stöðurafmagns. Þegar það er stormur verður mikil hreyfing í skýjunum svo þau hlaðast (+/-) og þegar rafeindir fara frá skýi til skýs eða frá skýi niður í jörð verður afhleðsla, eða með öðrum orðum elding. Þegar eldingar verða losnar mikil rafhleðsla. Benjamin Franklin var fyrstur á tengslum rafmagns og eldinga. Hann komst að því að eldingar byggja á stöðurafmagni. Rafmagn flyst hraðar gegnum sum efni en önnum og rafhleðsla safnast fyrir á þeim hlutum sem skaga upp frá yfirborði jarðar sem gerir það að verkum að sumir hlutir eru í mun meiri hættu á að verða fyrir eldingum en aðrir. Þess vegna eru eldingamarar hátt upp í loft og úr málmi.

Stöðvavinna

Þennan daginn náði ég ekki að gera mjög margar stöðvar þó að það hafi verið margar í boði. Sú fyrsta sem ég gerði var tilraun sem snérist um að búa til rafsjá.

Áhöld : Glerflaska, gúmmítappi, tvær bráfaklemmur, álpappírsstrimill, blaðra, reglustika og járnull.

Framkvæmd : Ég braut álpappírinn saman og hegndi hann á annan endann á annari klemmunni. Síðan krækti ég klemmunum saman og hengdi þær í gegnum gat á tappanum en lét smá stubb af efri klemmunni standa upp úr. Tappann setti ég svo í flöskuna þannig að klemmurnar héngu inn. Ég blés upp blöðruna og nuddaði henni varlega við járnullina. Síðan bar ég blöðruna upp að bréfaklemmustubbnum þannig að hún var alveg upp við hann en snerti hann samt ekki. Þá átti álpappírinn að hreyfast, en ekkert gerðist. Ég prófaði nokkrum sinnum aftur, og líka með raglustikunni en ekkert gerðist. Síðan prófaði ég að laga álpappírinn þannig að hann var ekki alveg fastur saman eins og ég setti hann fyrst og líka að nudda blöðrunni bara upp við hárið á mér en ekki ullina og þá fóru hlutirnir loksins að gerast.

Á næstu stöð var blað þar sem maður átti að segja hvað gerist á milli tveggja öreinda þegar þær koma saman. Á blaðinu voru paraðar saman tvær og tvær tegundir af öreindum og átti maður að skrifa við hliðina á þeim hvaða kraftur verkar á milli þeirra, aðdráttarkraftur, fráhrindikraftur eða ekkert :

• Nifteind – Nifteind : Ekkert
• Nifteind – Róteind : Ekkert
• Róteind – Róteind : Fráhrindikraftur
• Nifteind – Rafeind : Ekkert
• Rafeind – Rafeind : Fráhrindikraftur
• Róteind – Rafeind : Aðdráttarkraftur