Entries RSS Comments RSS

Eðlisfræði, vika 1

febrúar 4th, 2015

thvi midur er lyklabordid a tolvunni bilad og get thvi ekki gert islenska stafi….

Mandudaginn 26.1.15– A manudaginn var eg vedurtept fyrir nordan og kom tvi ekki i skolann, en Gyda var med fyrirlestur i nearpod.

Midvikudaginn 27.1.15– Vid heldum afram med nearpod kynninguna og laerdum morg hugtok lika vid komumst af miklu um logmal Ohms og gerdum nokkur verkefmi i kringum thad.

Fimmtudagnn 28.1.15– Forum yfir hugtok og gerdum nokkur verkefni ur PISA konnun sem var gomul.

Frodleikur

Eldingar

  • Eldingar verda til vegna stodurafmagns.
  • Stormur→sky hladast + eda – →jordin verdur rafhladin vegna rafhrifa.
  • Thegar rafeindir fara fra skyi til skys eda fra skyi nidur i jordu verdur afhledsla →elding

Rafspenna

  • Til ad koma rafeindum af stad tharf orku
  • Rafspenna er su orka sem er fyrir hendi til ad hreyfa hverja rafeind.
  • Thvi meiri spenna→ thvi meiri orku faer hver rafeind → thvi meiri orku gefur rafeind fra ser → thvi meiri vinna er framkvaemd
  • Rafspenna er maeld i voltum  V

Streymi rafmagns

  • Rafstraumur er streymi rafeinda erftir vir¦ Fjoldi rafeinda sem fer um akvedinn stad i virnum a akvednum tima
  • Thvi fleiri rafeindir→ thvi haerri straumur
  • Rafstraumur er maeldur i amperum A
  • Rafstraumur er taknadur med I
  • 1A = 6•10’18 rafeindir a sekundu.

Vidnam

  • Vidnam er motstada efnis gegn streymi rafmagns
  • Hlutir sem hleypa i gegnum sig rafmagni, hitna eda lysa vegna vidnams
  • Vidnam, taknad R, er maelt i ohm Ω
  • Efnin hafa mismikid innra vidnam

Logmal Ohms

  • Rafstraumur i vir er jafn spennunni deilt med vidnaminu.
  • Rafstaumur = Spenna/Vidnam
  • Logmal Ohms I=V/R

Frumeindir

  • Frumeind skiptist i Roteind, rafeind og nifteind sem sveima mislangt fra kjarnanum.
  • Roteind hefur plushledslu, rafeind hefur minushleðslu og nifteind er ohladin.
  • Þegar hladnar eindir nalgast hvor adra verka med krafti hver a adra, eindir med somu hledslu hrinda hvor annari i burtu a medan eindir med gagnstaedar hledslur dragast að hvor annari.

atom-structure

 

Frettir og myndbond

Frabaert Ohms lag

Vetrarbrautin

Heimildir

Glosur fra Gydu

Edlisfraedi bokin

Mynd>http://physicsnet.co.uk/a-level-physics-as-a2/particles-radiation/constituents-of-the-atom/

Youtube.com

Mbl.is

 

Vísindavaka

janúar 21st, 2015

Í fyrstu vikunni þá vorum við að leita af tilraun sem gekk vel og ég, Ragnheiður og Hrafnhildur vorum saman og fundum tilraun að gera sjálflýsandi egg. Við náðum að framkvæma tilraunina stax í þessari viku en bara helminginn vegna þess að egginn áttu að bíða í 5 daga í ediki svo við vorum aðalega bara að skipuleggja myndbandið í hinum tímunum.

Í viku tvö þá héldum við áfram að framkvæma tilraunina sem gekk mjög vil allt saman. Restin af þessari viku fór síðan bara í að klippa myndbandið sem gekk ágætlega en smá vesen varð með myndbandið…… Í seinasta tímanum horðum við svo á myndbönd sem voru tilbúin.

Tilraunin sjálf ↓

Efni ↓

  • Borðedik
  • Yfirstirkunarpenni
  • Egg

Áhöld ↓

  • Lampi
  • Skálar
  • Mæliglas/tilraunaglas
  • Krukkur
  • Skeið

Það sem við erum að gá er hvort það sé hægt að búa til sjálflýsandi egg með því að nota yfirstikunarpenna og edik.

Við gátum gert þetta allt og það við náðum að láta eggið skoppa líka.

En það sem gerðist var að edikið brýtur niður eggjaskurnina og eftir verður egg sem hefur dregið í sig vökva úr kurkkunni sem er í þessu tilfelli edik og yfirstrikunarpenni þá myndast húð kringum eggið.

 

Tilraunin  er hérna

Hlekkur 3 vika 4 Þurrís

desember 21st, 2014

Á miðvikudaginn 10 desember 2014 vat Gyða búin að fá þurrís fyrir okkur og við áttum að vinna saman á stöðvum sem voru alveg fullt af þeim og mismunandi að gera með þurrísinn. Í staðinn fyrir að gera skýrslu áttum við að gera stutta skýrslu á bloggið um allar stöðvarnar sem við fórum á. Ég, Ragnheiður og Sigurlaug vorum allar saman að gera tilraunirnar.

Fróðleikur um þurrís ↓

  • Þurrís er koldíoxíð á föstu formi sem breytist beint í gas með þurrgufun og gufar því upp án þesss að skilja eftir sig ummerki.
  • Hitastig þurrísar er mjög lágt -79C°.
  • Þess vegna þarf að nota einangrandi hanska þegar ísinn er meðhöndlaðsur.
  • Það er líka alveg bannað að borða þurrís!
  • Hitastig þurríssins getur valdið alvarlegum kalsárum vegna þess hve kaldur hann er.

961143_870259463019441_838887680_n

1. Þurrís og rauðkálssafi

Efni og áhöld

  • Rauðkálssafi
  • Basi
  • Sýra
  • Þurrís
  • Áhaldabakki
  • 3 mæliglös
  • 3 Tilraunaglös
  • Glasastatíf

Framkvæmd:

Fyrst er sett þurrísin ofan í tilraunaglösin með sýrunni, basanum og rauðkálssafanum og beðið þangað til það gerist eitthvað. Síðan er hellt rauðskálssafanum ofaní glösin.

Niðurstöður:

Þegar að það var eitthvað að gerast þá var þurrísin að breytast úr föstuformi yfir í gas. Síðan varð basinn grænn þegar við vorum búnar að setja rauðkálssafann ofan í og sýran varð bleik og síðan hélt rauðkálssafinn sama lit sem sagt fjólublár.

10306950_870257693019618_1354376895_n10877563_870257686352952_788717414_n

2. Þurrís og sápa

Efini og áhöld

  • Þurrís
  • Volt vatn
  • Sápa
  • Tuska
  • 2 skálar

Framkvæmd:

Það er byrjað á því að setja sápa í eina skólina og volgt vatn í hina bara botnfullt og síðn er nuddað spápunni á brúnina á skálina með volgu vatninnu. Svo er helt þurrísinum í skálina og síðan að strjúka mjög hægt yfir skálina svo þá kemur sápukúla sem á að springar svo þegar hún er full af vatnsgufu.

Niðurstöður:

Það sem gerðist var að þegar að það myndaðist sápukúlan þá fylltist vatnsgufa og þá springur hún.

10884630_870257669686287_1335980435_n10872368_870257679686286_1177153121_n

3. Þurrís og málmur

Efni og áhöld

  • Þurrís
  • Tónhvísl sem sagt málmur
  • Heitt vatn
  • Glas

Framkvæmd:

Byrjað á því að setja þurrísin í bakka og síðan eiga málmurinn að vera í heitu vatni áður enn þú byrjar vegna þess að þá heyrist meira hljóð. Svo ýtiru málminum á þurrísin og sér hvað gerist.

Niðurstöður:

Þegar málmurinn snertir þurrísin verða til miklar hitabreytingar og útaf því að málmurinn var í glasi af heitu vatni.

10866679_870257676352953_2044258752_n

4.Þurrís og sápukúlur

Efni og áhöld

  • Þurrís
  • Sápukúlur
  • Fiskabúr

Framkvæmd:

Fyrst á að reyna að blása sápukúlunni niður í fiskabúrið og láta sápukúlna vera fasta þar.

Niðurstöður:

Hún nær að fesast þarna vegna þess að kemur mikill þrýstingur frá þurrísinum og þess vegna dettur hún ekki bara beint og springur.

5.Þurrís og sápukúlur (b)

Alveg eins og í hinni.

10877467_870257683019619_1775896708_n10846919_870257673019620_1549672435_n

Hlekkur 3 vika 3

desember 7th, 2014

Mánudaginn 1.12.14– Gyða var ekki en það stoppaði ekert hún var búin að græja nearpop kynnigu um sýrustig og við fórum yfir það og það voru verkefni líka.

Miðvikudaginn 3.12.14– Gyða byrjaði á smá umræðu um sýrustigi til þess að útskýra betur sem við vorum að fara yfir á mánudaginn því við ætluðum að gera tilraun með að mæla sýrustigið hjá ólíkrum vökvum. Ég, Ragnheiður, Bjartur og Patryk vorum saman í hóp, síðan á að skila skýrslu um efnið eftir viku.

Fimmtudaginn 4.12.14– Þeir sem vildu gátu endurtekið tönnunina frá því seinasta fimmtudag um að leysa efnajöfnur.

Fróðleikur ↓

Hvað er Jón?

  • -Frumueind eða hópur frumeinda með rafhleðslu,
  • -Jákvætt hlaðin Jón hefur færri rafeindir en róteindir. (katjón) t.d Na+
  • -Neikvætt hlaðin jón hefur fleiri rafeindir en róteindir. (anjón) t.d. Cl-
  • -Plús eða mínus gefur til kynna hleðslu og fjölda rafeinda gefnar eða teknar: SO3-2.

Jónaefni

  • -Haldið saman af jónatengjum
  • -Milli jóna af gagnstæðri hleðslu. T.d. NaCl (matarsalti)
  • -Enkenni
  • -Leysast vel í vatni
  • -Leiða vel rafstraum.
  • -Mynda kristalla
  • -Hafa hátt bræðslu- og suðumark.

Hvað er sýra?

  • -Sýrur eru efni sem fera frá sér H+ í vatnslausn
  • -Því sterkari sem sýran er
  • -því meira er af H+
  • því rammara

Saltsýra

  • -Vetnisklórið HCl
  • -jónefni HCl→H+ + Cl-
  • -römm sýra
  • -ætandi
  • notuð í iðnaði
  • magasýrur í okkur.

Hvað er basi?

  • Basar eru efni sem geta tekið til sín H+ í vatnslausn
  • Sápa-lútur

Vítisódi

  • jónaefni Na+ og OH-þ
  • rammur basi
  • hvítt, fast efni
  • hátt bræðslumark
  • ætandi og hhættulegt efni
  • notaður í enaiðnaði.

Hvað er pH?

  • pH er mælieining sem sýnir hvort upplausn sé súr, hlutlaus eða basísk
  • Kvarðinn fyrir pH-gildin er á bilinu 0-14.
  • pH 2 er súrt            pH 7 er hlutlaust              pH 12 er basíst
  • Kvarðinn er lógaritmískur

pH gildi og H

  • Sýrustig (pH) er mælikvarði á styrk H+ jóna í lausn, þ.e. Hversu mikið er af H+ í hverjum lítra. Því lægra sem pH er því meira er af H+. Því hærra sem pH er því minna er af H+.

Hreint vatn

  • Hreint vatn, H2O er ætíð klofið að hluta jákvæðar oxóníumjónir, H3O+, og jafnmargar neikvæðar hýdroxíðjónir, OH-.

Litvísar

  • Mæling á pH gildum.
  • Dýr mælitæki.
  • Einfaldir strimlar.
  • Heimatilbúnir litvísar.

pH gildi í okkur

  • Vatn hefur pH gildi 7 og er því hlutlaust.
  • Sýrustig blóðs er 7,4 en 7,0-7,2 innan frumna.
  • Sýrustig í marga er 1-2 og í þvagi örlítð súrt.
  • Það er lífsnausyn að halda pH gildi blóðs milli 7,35-7,45
  • pH gildi í blóði undir 7 og yfir 7,8 er banvænt.

Sýrustig vatns

  • Sýrustigs vatns fer eftir uppruna.
  • Regnvatn og yfirborðsvatn getur verið fremur súrt pH 6 eða lægra.
  • Lindvatn er oft annað hvprt hlutlaust eða basískt pH 7-9.
  • Sjór er oftast fremur basískur pH 8-8,5.
  • Hitaveituvatn er oft fremur basískt pH 8-9.
  • Vatn í fyrstu leysingum getur verið mjög súrt.

pH gildi á mynd

PH-Scale

 

Fréttir

Sýrustigsleiki í Fontana við Laugarvatn

 

Heimildir

Mbl.is

Mynd

 

Hlekkur 3 vika 2 (3)

nóvember 30th, 2014

Mánudaginn 24.11.14– Það var fyrilestur í Nearpod og við vorum helst að læra að leysa efnajöfnur sem gekk misvel……

Miðvikudaginn 26.11.14– Við byrjuðum á að klára Nearpod fyrilestrin og svo restinn vorum við allan tímann að leysa efnajöfnur inn á þessari síðu hér, við vorum bara að reyna að  ná að festa þetta inn í heilanum okkar.

Fimmtudaginn 27.11.14– Gyða var ekki en við fórum í stutta könnun að leysa nokkrar efnajöfnur.

Efnajöfnur↓

  • „Efnajöfnur eru notaðar til að lýsa þeim breytingum sem verða í efnahvörfum, það er að segja þegar tiltekin efnasambönd breytast í önnur. Sem dæmi getum við tekið óstöðugu sameindina N2O5 sem brotnar niður í NO2 og O2 við herbergishita. Þessu má lýsa með efnajöfnunni:
  • N2O5 –> NO2 + O2
  • Þar sem N2O5 brotnar niður er það kallað hvarfefni en NO2 og O2 myndast og eru því myndefni.
  • Gallinn við þessa efnajöfnu er hins vegar sá að hún er ekki stillt. Efnajafna er sögð vera stillt ef sami fjöldi frumeinda hvers efnis er í hvarfefnum og myndefnum. Við sjáum að í jöfnunni okkar eru tvær niturfrumeindir vinstra megin en aðeins ein hægra megin. Þá eru fimm súrefnisfrumeindir vinstra megin en aðeins fjórar hægra megin.Til að stilla efnajöfnuna þurfum við að setja stuðla við sameindirnar þannig að fjöldi frumeinda standist á. Stuðlana má finna með umhugsun eða með því að prófa sig áfram. Við notum síðari aðferðina hér og prófum að margfalda fyrri liðinn í hægri hlið jöfnunnar með 2:
  • N2O5 –> 2 NO2 + O2
  • Nú eru tvær niturfrumeindir beggja vegna örvarinnar. Súrefnisfrumeindirnar eru hins vegar enn ójafnar, fimm vinstra megin en sex hægra megin. (Athugið að stuðullinn 2 nær yfir alla NO2 sameindina og því fjórar súrefnisfrumeindir þar.) Næsta tilraun:
  • 2 N2O5 –> 4 NO2 + O2
  • Nú er fjórar niturfrumeindir og tíu súrefnisfrumeindir beggja vegna örvarinnar. Efnajafnan er nú stillt.Oft þarf margar tilraunir til að finna rétta stuðla með þessari aðferð, sérstaklega ef við fáumst við flóknari efnajöfnur.“

balance

Hérna eru góðar síður til þess að æfa sig á að leysa efnajöfnur og fræða sig um þær.

Myndband

MR

Afhverju þarf að stilla efnjöfnur?

Verkefni 1

Verkefni 2

 

Fréttir

Kolkrabbi í kókoshnetu

Himininn myndi loga

DNA

Heimildir

Vísindavefurinn

mbl.is

MR.is

Fa.is

Hlekkur 3 vika 1 efnafræði

nóvember 20th, 2014

Mánudaginn 10.11.14–  Á mánudaginn byrjuðum við í nýjum hlekk sem heitir efnafræði. Fengum glósur frá Gyðu og rifjuðum aðeins upp frá því í fyrra.

Miðvikudaginn 12.11.14– Á miðvikudaginn vorum við að eyma sígarettu ég var með Svövu og Anítu V í hóp og okkur gekk bara vel með eymingu. Þetta var alveg viðbjóður lyktin af þessu! Við skrifuðm margt niður og fylgdumst vel með vegna þess að við vorum líka að fara að skrifa skýrslu.

Fróðleikur

„Sígaretta eða vindlingur er skorið tóbak sem er vafið inn í pappír og reykt. Nú til dags er mjög algengt að sígarettur hafi síu í munnstykkinu. Sígarettur innihalda nikótín sem er ávanabindandi auk tjöru og fjölda annarra skaðlegra efna. Talið er að árlega megi rekja dauða fjölda fólks beint til sígarettureykinga.

Talið er að spænskir fátæklingar hafi fundið sígarettuna upp á 18.öld þar eð þeir muldu niður stubbana af vindlum sem efnaðra fólk henti á götuna, vöfðu mylsnunni inn í pappír og reyktu.

Á 19. öld var farið að bæta örlítilli tjöru í pappírinn sem sígarettur eru vafðar úr. Það var gert til þess að bruninn yrði hægari og jafnari, en eykur óhollustu sígarettunnar til muna“

Zwei_zigaretteneima-sígarettu-300x225

Fimmtudaginn 13.11.14- Var enginn tími vegna skólaþings

Fréttir

Reykja og drekka minna en áður.

Unglingar gátu keypt tóbak í Hafnarfirði

Afhverju ert þú að reykja?

Heimildir

Fróðleikur- http://is.wikipedia.org/wiki/S%C3%ADgaretta

mynd1-http://is.wikipedia.org/wiki/S%C3%ADgaretta

mynd2- Frá mér.

æfing fyrir erfðafræði könnun

október 31st, 2014

Mánudaginn 27.10.14– Var smá fyrilestur um blóðflokkana og við skoðuðum mikið tengt því.

Miðvikudaginn 28.10.14– Það var stöðvavinna og i þessari stöðvavinnu var ég allan tímann í verkefnum á blaði.

Fimmtudaginn 29.10.14– Það var stutt könnun úr hlekknum sem var sanngörn og góð. Hér fyrir neðan er hugtök sem átti að vera búið að læra í hlekknum.

 

mítósa↓

  • kynlaus æxlun- hver og ein fruma skiptir sér í tvær nákvæmlega eins frumur
  • Efni kjarnans tvöfaldast- JAFNSKIPTING (mítósa)

meiósa↓

  • Kynæxlun- tvær frumur mynda eina, sáðfruma og eggfruma sameinast, kallast frjóvgun.
  • Kynfrumur myndast við RÝriskiptingu (MEIÓSA)
  • Myndakynfrumur með helmingi færri litniga en móðurfruma (23 í stað 46)

ríkjandi↓

  • Ríkjandi gen eru táknuð með hástöfum
  • Sterkari eingleikinn er kallaður RÍKJANDI

víkjandi↓

  • Víkjandi gen eru táknuð með lágstöfum
  • sá eiginleiki sem virðist hverfa VÍKJANDI

arfhreinn↓

  • Einstaklingur sem hafa eins gen fyrir tiltekið einkenni, t.d HH eða hh, kallast ARFHREINIR.

arfblendinn↓

  • Einstaklingar sem hafa ólík gen fyrir tiltekið einkenni, t.d Hh, kallast ARFBLENDIR.

arfgerð↓

  • Arfgerð: genauppbygging lífverunnar. Hvaða gen hún er með til að stjórna einkennum. Er hún með til að stjórna einkennum. Er hún arfhrein gagnvart eiginleikum (t.d. HH) eða arfblendin (Hh).

svipgerð↓

  • Svipgerð: er greinlilegt, oftast sjáanlegt einkenni lífveru. Hvernig arfgerðin kemmur fram.

gen↓

  • Grunnþáttur erfða, ræður einkennum.

DNA↓

  • DNA er spírallaga stórsameins úr Deoxýríbósakjarnsýru
  • Geymir upplýsingar sem þarf til að búa til prótín
  • Varðveitir allar erfðaupplýsingar frumna.

 

litningur↓

  • Grannir þræðir sem fljóta um í kjarnanum.
  • Stýra starfsemi frumunnar
  • Miðla erfðareiginlekum hennar til nýrra frumu.
  • St+orar flóknar sameinir-efnasambönd sem nefnast kjarnsýur
  • RNA
  • DNA

genamengi mannsins↓

kynlitningar↓

  • X- og Y- litningarnir ákvarða kyn einstaklingsins, þessir litngar kallast kynlitningar.

kynferði↓

ófullkomið ríki↓

  • Gen sem eru hvorki ríkjandi né víkjandi.

stökkbreytingar↓

  • Skyndilegar breytingar á eiginleikum vegna breytinga í einstökum genum eða heilum litnigum. Stökkbreytingar í kynfrumum getur leitt til þess að breytingin berst til næstu kynslóðar.

fjölgena erfðir↓

  • Flestir eiginleikar hjá hverjum einstaklingi ráðast af mörgum genasamstæum.
  • Sumir eiginleikar lífvera byggjast líka á samspili milli gena og umhverfis.
  • Húðlitur ræðast til dæmis af samstarfi fjögurra genapara, hvert í sínu sæti á litningasamstæðu.
  • Mismunandi möguleikar á samsetningu þessara átt stöku gena leiða til allra þeirra mismunandi arfbrigða af húðlit se, þekkjast hjá fólki.

 

genasamsæta↓

  • Gen eru alltaf í pörum sem kallast gensamsætur
  • Annað genið er fra´móður og hitt frá föður
  • Við samrunum kynfrumum fá afkvæmin gen fyrir tiltekinn eiginleika frá sitt hvoruforeldrinu.
  • Gen fyrir tiltekinn eiginleika frá öðru foreldrinu er í tilteknu sæti á öðrum litnigunum.
  • Gen fyrir sama eiginleikann frá hinu foreldrinu er í sama sæti á hinum litningunum.

 

margfaldar genasamsætur↓

  • Margfaldar genssamsætur: þá koma fleiri en tvær gensamsætur til greina í tilteknu sæti,
  • þ.e. samsætur þar sem fleiri en tvö gen koma til greina í sæti, þótt hver einstaklingur sé aðeins með tvö gen, eitt frá hverju foreldri.

geta lýst hugmyndum Mendels og reiknað út líkindi↓

  • Fræ lágvaxinna plantna gaf eingöngu lágvaxnar plöntur.
  • Fræ af hávöxnum plöntum
  • gáfu aðeins af sér hávaxnar plöntur
  • aðrar gáfu bæði hávaxnar og lágvacnar plöntur.
  • Eftir margendurteknar tilraunir vissi Mendel að ef hann lét hreinrætkaðar lágvaxnar plöntur æxlast saman fengi hann aðeins ha´vaxnar afkvæmisplöntur.
  • Sterkari eiginleikinn er kallaður ríkjandi en
  • sá eiginleiki sem virðist hverfa víkjandi.
  • Hvor foreldrisplanta hefur eitt par af erfðaþáttum (genapar).
  • Einstaklingur sem hafa eins gen fyriri tiltekið rinkrnni, t.d. HH eða hh, kallast arfhreinir  en ef þeir eru með ólík gen eins og t.d. Hh kallast það arfblendir.

fjölbreytni í erfðum↓

  • Flestir eiginleikar hjá hverjum einstaklingi ráðast af mörgum genasamsætum.
  • Sumir eiginleikar lífvera byggjast líka á samspili milli gena og umhverfis.
  • Húðlitur ræðst til dæmis af samstarfi fjögurra genpara , hvert í sínu sæti á litningasamstæðu.
  • Mismunandi möguleikar á samstngingu  þessara átta stöku gena leiða til allra þeirra mismunandi afbrigða af húðlit sem þekkjast hjá fólki.

sérstöðu kynlitninga↓

blóðflokkunum og erfðum þeirra↓

  • Fólk greinist í A, B, AB eða O blóðflokk.
  • Þegar barn erfir A gen frá öðru foreldrinu og B gen frá hinu verður það í AB blóðflokki því að A og B genin eru jafnríkjandi.
  • Genin sem ákvaða A og B flokka ríkja bæði yfir O geninu.
  • O genið er því víkjani.
  • Einstaklingur sem erfir O gen annars vegar og A gen hins vegar verður þess vegna með A blóð. Sá sem erfir O gen og B gen verður með B blóð.

kynbundnum erfðum t.d. litblindu↓

Fréttir

Blósetja kólabirni við klamedýu

Súkkulaði bætir minni fólks

Hlekkur 2 vika 2

október 26th, 2014

Mánudaginn 20.10.14– Á mánudaginn var Gyða með fyrilestur um kynbundnar erfðir og mannerfðafræði, við skoðuðum lika fréttir og fleira tengt þessu.

Miðvikudaginn 22.10.14– Á þriðjudaginn var ég veik en krakkarnir voru í stöðvavinnu sem áhersluatriðin voru á frumskiptingu og erfðarmengi mannsins.

Fimmtudaginn 23.10.14– Á fimmtudaginn fengum við bækling um mannerfðarfræði og vorum að fylla út í töflur og svara spurnigum, sem gekk nokkuð vel bara.

Fróðleikur úr fyrilestri.↓

Erfðir manna

  • Í okkur eru u.þ.b. 30.000 gen og raðast þau á
  • 46 litniga í frumkjarna nær alla frumna líkamans.
  • Kynfrumurnar eru undantekning með 23 litningar.
  • Hvort genið um sig í genapari kallast samsæta því það er í sama sæti á samstæðum litnigi.
  • Litnigar eru búnir til úr genum.
  • Litnigar
  • Gen
  • DNA- erfðarefni
  • Allar frumur eru með sama mengi af litnigum NEMA kynfrumur
  • Mítósa (jafnskipting)↓
  • kynlaus æxlun- hver og ein fruma skiptir sér í tvær nákvæmlega eins frumur
  • Efni kjarnans tvöfaldast- JAFNSKIPTING (mítósa)
  • Meiósa (rýriskipting)↓
  • Kynæxlun- tvær frumur mynda eina, sáðfruma og eggfruma sameinast, kallast frjóvgun.
  • Kynfrumur myndast við RÝriskiptingu (MEIÓSA)
  • Myndakynfrumur með helmingi færri litniga en móðurfruma (23 í stað 46)

dominant-1

 

Untitled

 

Mynd er tengt því að rauða er með sjúkdóm, svona töflu vorum við að nota á fimmtudaginn.

Fréttir

Aðalfrétt

Aukafrétt

Myndband

Heimildir

Glósur frá Gyðu

Vísindvefurinn,is

wikipedia.is

mynd 1- http://www.geneticalliance.org.uk/docs/dominant-inheritance.pdf

Mynd 2 var á blogg síðu hjá nemanda sem notaði ekki heimild.-http://nemar.fludaskoli.is/throstur97/files/2012/10/Untitled.png

 

Hlekkur 2 vika 1 erfðafræði

október 22nd, 2014

Mánudaginn 13.10.14– Á mánudaginn var fyrilestur um erfðarfræðihugtök og lögmál erfðarfræðarinnar. Við fengum helling af glósum og þurftum að flygjast vel með mér fanst ég skilja þetta ágætlega.

Miðvikudaginn 15.10.14– Á miðvikudaginn var svo stöðvavinna en fyrst þurftum við aðeins að rifja upp sem við fórum yfir á mánudeginum. Það voru verkefni í stöðvavinnnuni sem mér fanst mjög gott að gera það var um svartan sauð og doppótta hudinn.  Við skilupum svo stöðvavinnuni í lok tímans.

Fimmtudaginn 16.10.14–  Við fórum að skoða blogg hjá bekknum og fréttir.

Fróðleikur ↓

Hvað er erfðarfræði?

  • Erfðarfræði fjallar um erfðir lívera um  það hvernig eignleikar berast frá lífveru til afkvæma.
  • Tengist t.d frumuæiffræði, þroskunarfræði og þróunarfræði.
  • Nýtist í flokkunarfæði.

Gregor Mendel

gregor

  • Faðir erfðafræðarinnar.
  • Munkur sem gerði tilraunir með ræktun garðertuplanta (baunagrös).
  • Vissi ekkert um litniga eða gen.
  • Mátti ekki kenna náttúrufræði.
  • Dó án þess að fá viðurkenningu fyrir verk sæin
  • Hann útskrifaðist sem heimspeki.
  • Skrifaði í dagbók.
  • Gregorg Mendel

Tilraunir Mendels

  • Fræ lágvaxinna planta gaf eingöngu lágvaxnar plöntur.
  • Fræ af hávöxnum plöntum
  • gáfu aðeins af sér hávaxnar plöntur
  • aðrar gáfu bæði hávaxnar og lágvaxnar plöntur.
  • Eftir margendur tilraunir vissi Mendel að ef hann lét hreinræktaðar hávaxnar og hreinræktaðar lágvaxnar plöntur æxlast saman fengi hann aðeins hávaxnar afkvæmisplöntur.
  • Sterkari eingleikinn er kallaður RÍKJANDI
  • sá eiginleiki sem virðist hverfa VÍKJANDI

Ríkjandi- Víkjandi

  • Ríkjandi gen eru táknuð með hástöfum
  • H fyrir háan vöxt plantna.
  • Víkjandi gen eru táknuð með lágstöfum
  • h fyrir lágan vöxt plantna.
  • Ríkjandi og Víkjandi

Tilgáta Mendels

  • Hvor foreldrisplanta hefur eitt par af erfðaþáttum (genapar).
  • Einstaklingur sem hafa eins gen fyrir tiltekið einkenni, t.d HH eða hh, kallast ARFHREINIR.
  • Einstaklingar sem hafa ólík gen fyrir tiltekið einkenni, t.d Hh, kallast ARFBLENDIR.

Arfgerð-Svipgerð

  • Svipgerð: er greinlilegt, oftast sjáanlegt einkenni lífveru. Hvernig arfgerðin kemmur fram.
  • Arfgerð: genauppbygging lífverunnar. Hvaða gen hún er með til að stjórna einkennum. Er hún með til að stjórna einkennum. Er hún arfhrein gagnvart eiginleikum (t.d. HH) eða arfblendin (Hh).

Getur bláeygt par eignast græneygt barn?

Fréttir

Myndaband

10 slæmir ávanar sem fara illa með þig

Heimildir

Youtube.com

mbl.is

Glósur frá Gyðu

Hlekkur 1 vika 6

október 12th, 2014

Mánudaginn 6.10.14– Við fengum að vita það að próf gekk als ekki vel…. við ræddum um námsmat síðan voru tveir saman sem voru með svipaða einkun á prófinu og ég var með Silju og við áttum að svara 10 spurnigum sem var á prófinu sem gekk nokkuð vel.

Miðvikudaginn 8.10.14– Það var norræna skólahlaupið og við mistum af tíma, en við áttum að vera í stöðvavinnu um frumur og við áttum að skoða nautaseyði.

Fimmtudaginn 9.10.14– Við fengum prófin til baka og verkefnið sem við gerðum tveir og tveir saman, fórum yfir prófið sem var gott og ræddum mikið um það sem var mjög gott.

Næsti hlekkur er um frumulífræði sem við ætlum að skoða dýrafrumur og plöntufrumur

Fréttir

Aðalfrétt

Aukafrétt

heimildir

mbl.is

visir.is